စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး အကြပ်အတည်း အမျိုးမျိုးကြောင့် စားဝတ်နေရေး ခက်ခဲမှုဒဏ်ကို ရင်ဆိုင်နေရသည့် လားရှိုးမြို့ ဒေသခံများသည် တအာင်း(ပလောင်) အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် TNLA ထံ အခွန်ပေးဆောင်နေရသဖြင့် အခက်အခဲ ဖြစ်နေကြောင်း စုံစမ်းသိရသည်။

အောက်တိုဘာလဆန်းမှ စတင်ပြီး လားရှိုးမြို့ အီနိုင်းကျေးရွာတွင်ရှိသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့၏ စစ်ဆေးရေးဂိတ်တွင် HIJET ကားတစ်စီးလျှင် ကျပ်ငွေ ၁ သိန်း၊ အိမ်စီးကား တစ်စီးလျှင် ကျပ်ငွေ ၁ သိန်းခွဲ စသဖြင့် ကားအမျိုးအစားပေါ် မူတည်ပြီး TNLA မှ ဘီးလိမ့်ခွန်အဖြစ် သတ်မှတ်ကောက်ခံနေသည်ဟု အီနိုင်းကျေးရွာ ဒေသခံအမျိုးသမီးတစ်ဦးက ပြောသည်။

“Wish ကားဆို ၁ သိန်းခွဲ၊ Hijet ဆို ၁သိန်း အစားစား ကောက်နေတာ။ စကောက်တာ နှစ်ပတ်လောက် ရှိဦးမယ်။ သူတို့ဗဟိုက ချမှတ်တဲ့အတိုင်း ကောက်တယ်လို့ ပြောတာပဲ၊ ကောက်မယ်ဆိုရင်တောင် ဒီနှစ်ကုန်ပြီးလို့ နောက်နှစ်ဆို တော်သေးတယ်။ ခုတော့ စစ်တွင်းကာလကြီးမှတော့ အရမ်းသရုပ်ပျက်လွန်းတယ်”ဟု ၎င်းအမျိုးသမီးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

ထို့အပြင် အခွန်ကောက်ခံရာတွင် တစ်နှစ်စာအခွန်အဖြစ် TNLA မှ သတ်မှတ်ကောက်ခံနေကြောင်း ဒေသခံများက ပြောသည်။

သို့သော် ယခု ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွင်း နှစ်ကုန်ဆုံးရန် ၂ လသာကျော်သာ ကျန်ရှိပြီး၊ ယခုနှစ်အတွင်း စစ်ဘေးအပြင် စားဝတ်နေရေး ကြပ်တည်းမှုပါ ရင်ဆိုင်နေရခြင်းကြောင့် TNLA ထံသို့ အခွန်ဆောင်နိုင်ရန် အခက်အခဲ ဖြစ်နေကြကြောင်း လားရှိုးမြို့ဒေသခံ တစ်ဦးကပြောသည်။

“ဒီလိုစစ်ဘေးသင့်ပြီး ပြည်သူလူထုတွေ စားဝတ်နေရေးအတွက် ခက်ခက်ခဲခဲ ရုန်းကန်နေကြတဲ့ အချိန်မှာ မကောက်သင့်ဘူး။ ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ကာလအဆင့်တောင် မရောက်သေးခင် သူတို့ကို အခွန်ဆောင်ဖို့ ဆိုတာ ခက်ခဲတယ်။ တစ်နှစ်စာလို့ ပြောပြီး ခုမှ စကောက်နေတာ နှစ်ကုန်ဖို့ကလည်း ၂ လလောက်ဘဲ ကျန်တော့တာ” ဟု ၎င်းဒေသခံ အမျိုးသမီးက ပြောသည်။

လားရှိုးမြို့ အီနိုင်းရွာမှ အခွန်ကောက်ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ TNLA ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ လွေးယေဦးကို သျှမ်းသံတော်ဆင့်က ဆက်သွယ်မေးမြန်းခဲ့သော်လည်း လက်တလောတွင် ပြန်လည်ဖြေကြားခြင်းမရှိပေ။

မြောက်ပိုင်း ညီနောင်မဟာမိတ် သုံးဖွဲ့တို့ ထိန်းချုပ်ထားသော မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ်ရှိ ကုန်သွယ်ရေးဂိတ်များကိုလည်း “၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး” ဒုတိယပိုင်း စတင်ပြီးနောက် ဇူလိုင်လ (၉) ရက်မှ စတင်ကာ တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ပိတ်ထားသဖြင့် သျှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် ဆေးဝါးများ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ကုန်ဈေးနှုန်း အဆမတန် မြင့်တက်မှု ကြုံနေရသည်ဟု ဒေသခံများက ပြောဆိုသည်။

လက်ရှိ လားရှိုးမြို့တွင် ကြက်ဥ တစ်လုံးကို ၅၀၀ ကျပ်၊ စားသုံးဆီ ၁ ပိဿာ ၂၀,၀၀၀ ကျပ်၊ ခေါက်ဆွဲ ၁ ပွဲ ၅,၀၀၀ ကျပ်၊ ကိတ်မုန့် (အလတ်) ၁ လုံး ၅,၀၀၀ ကျပ်နှင့် ကော်ဖီမှုန့် ၁ ထုပ် ၅၀၀ ကျပ် စသဖြင့် ကုန်ဈေးနှုန်း မြင့်တက်လာ၍ မြို့ခံများက ညည်းညူနေကြသည်။

အလားတူပင် မိုးကုတ်နှင့် မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွှေမျှောလုပ်ကိုင်သူများကို စက်တင်ဘာလမှ စတင်ပြီး TNLA မှ ရွှေ (၁၀) ပိဿာ အခွန်ကောက်ခံခဲ့ရာ မပေးဆောင်နိုင်သည့် ရွှေမျှောပိုင်ရှင်များ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရကြောင်း သိရသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ဇူလိုင်လ ၁၄ ရက်နေ့က မိုးကုတ်မြို့ကို TNLA နှင့် PDF ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တိုက ထိန်းချုပ်ပြီးနောက် TNLA ဦးဆောင်သည့် မြို့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ကို အဖွဲ့ဝင် ၁၃ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းပြီး၊ ထိုမြို့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များမှ မြို့မိမြို့ဖများကို အစည်းအဝေးခေါ်ကာ အိုးအိမ်ခွန်၊ ယာဉ်ခွန် စသဖြင့် စည်ပင်အခွန်များကို စက်တင်ဘာလမှ စတင်ကောက်ခံသွားမည် ဖြစ်ကြောင်း အသိပေးထားသည်ဟု ဒေသခံများပြောသည်။