ပွင့်လင်းရာသီ ရောက်လာပြီ ဖြစ်သည့်အတွက် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် သျှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်း မုဆိုးများသည် တောကျို တောင်ကြားထဲ အမဲလိုက်ရန် ပြင်ဆင်နေကြပြီ ဖြစ်သည်။

ယခုရာသီသည် တောတောင်ထဲတွင် တောဝက်များ၊ တောကြက်များ အစာရှာထွက်သည့်အတွက် အများစုက အမဲလိုက်ရန် သွားကြကြောင်း မိုင်းတုံမြို့နယ် ဒေသခံတစ်ဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

“အဓိက တောဝက်၊ တောကြက်ရဖို့ ညသွားအိပ်ပြီး စောင့်ယူတာလည်းရှိတယ်။ သူတို့ရောက်တဲ့ နေရာမှာ ခြေရာတွေတွေ့ရင် ခြေရာနောက်လိုက်ပြီး သွားကြတာပေါ့” ဟု မိုင်းတုံမြို့နယ် ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောသည်။

သို့သော် သျှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်း ဒေသခံများမှာ အမဲလိုက်ပြီး အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းပြုဖို့ မလွယ်ကူလှပေ။

ယခင်က တောတောင်ထဲတွင် မုဆိုးများက လွတ်လွတ်လပ်လပ် အမဲလိုက်နိုင်သော်လည်း ယခုနောက်ပိုင်းတွင် မူးယစ်မှောင်ခိုသမားများ၏ တရားမဝင် မူးယစ်ဆေးဝါးများ သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ လမ်းကြောင်း တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်လာသည့်အတွက် ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ သွားလာခြင်းမပြုရန် ဒေသတွင်း အာဏာပိုင်များက တားမြစ်ထားသည်။

အထူးသဖြင့် အာဏာပိုင်များ တားမြစ်ထားသည့် နေရာများတွင် ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ဖြတ်သန်းသွားလာခြင်း၊ အမဲလိုက်ခြင်းကြောင့် ဒေသတွင်း အာဏာပိုင်များမှ မှားယွင်းပစ်ခတ်ပြီး သေဆုံးခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များရှိခဲ့ကြောင်း မိုင်းတုံမြို့နယ် ပုံပါကျင်ကျေးရွာဒေသခံတစ်ဦးက ပြောသည်။

“ရွာကလူတွေ တောထဲမှာအမဲလိုက်ရင်းနဲ့ ပျောက်တာ၊ အဲ့နဲ့ရွာကလူတွေက ညအချိန်မတော် သွားရှာရင်း မူးယစ်မှောင်ခိုသမားလို့ထင်ပြီး မှားပစ်တာ။ မသွားသင့်တဲ့အချိန်၊ မသွားသင့်တဲ့နေရာမှာ သွားလို့ပေါ့” ဟု ပုံပါကျင်ကျေးရွာ ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောသည်။

ပုံပါကျင်ဒေသသည် ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော် (UWSA) ထိန်းချုပ်ထားသည့် နယ်မြေ ဖြစ်သည်။

တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များအနက် အင်အားအကြီးဆုံး ဖြစ်သည့် ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော် (UWSA)၏ ဌာနချုပ်တည်ရှိရာ ဝမြောက်ပိုင်းအပြင် မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ်ရှိ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းဆတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ဟွေအော်နှင့် ပုံပါကျင်ဒေသတို့ အပါအဝင် မြို့နယ် ၇ မြို့နယ်ကို ဝတောင်ပိုင်းဒေသ (သို့မဟုတ်) ၁၇၁ စစ်ဒေသဟု သတ်မှတ်ထားသည်။
ထိုနယ်မြေများတွင် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၁ သိန်းနှင့်အထက် နေထိုင်ကြောင်း မြန်မာ့မဟာဗျူဟာနှင့် မူဝါဒလေ့လာရေး အင်စတီကျူ (ISP-Myanmar) ၏ အချက်အလက်များအရ သိရသည်။

လက်ရှိ “ဝ”တပ်ဖွဲ့ထိန်းချုပ်ထားသည့် မိုင်းတုံ၊ မိုင်းဆတ်ဒေသည် ယခင်ကတည်းက ဘိန်းရာဇာအဖြစ် လူသိများသည့် ဦးခွန်ဆာ၊ ဝေရှော်ကန်း စသူတို့ ကြီးစိုးခဲ့ရာ နေရာဖြစ်ပြီး ယနေ့တိုင် မူးယစ်ဆေးဝါး ပြဿနာများ၊ နယ်နိမိတ်အငြင်းပွားမှုများနှင့် နယ်မြေလုတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဖြစ်ပွားနေသည့် ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ဒေသအတွင်း မူးယစ်ဆေးဝါး ကုန်သွယ်မှု ပိုမိုအားကောင်းလာပြီး မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းသို့ တရားမဝင် မူးယစ်ဆေးဝါးများ စီးဝင်လာခြင်း၊ စိတ်ကြွဆေးပြားနှင့် ဘိန်းဖြူ ဖမ်းဆီးရမိခြင်းများ အဆမတန် မြင့်တက်လာကြောင်း ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၂၄ အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ မူးယစ်ဆေးဝါး ထိန်းချုပ်ရေးအဖွဲ့ (ONCB) ၏ ဒုတိယ အထွေအထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ် Apikit Ch.Rojprasert က Reuters သတင်းသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုင်းနိုင်ငံ မူးယစ်ဆေးဝါး ထိန်းချုပ်ရေးအဖွဲ့ (ONCB) ၏ အချက်အလက်များအရ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ပထမ ၈ လအတွင်း ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ခရိုင်များဖြစ်သည့် ချင်းမိုင်၊ ချင်းရိုင်နှင့် မယ်ဟောင်ဆောင်တို့တွင် စိတ်ကြွဆေးပြားပေါင်း ၂၄၆ သန်းအထိ ဖမ်းဆီးရမိကြောင်း ဆိုသည်။

ထိုထဲတွင် အိုက်စ် ၆.၄၈ တန် (၃၉ ရာခိုင်နှုန်းမြင့်တက်)၊ ဘိန်းဖြူ ၃၂၇ ကီလိုဂရမ် (၇ ဆနီးပါးမြင့်တက်) ရှိပြီး
ပြီးခဲ့သော ၂၀၂၃ တစ်နှစ်လုံး ဖမ်းဆီးရမိသည့် ပမာဏထက် ၁၇၂ ရာခိုင်နှုန်း မြင့်တက်ခဲ့ကြောင်း (ONCB) ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရသိရသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယခုနှစ် ၂၀၂၅ အတွင်း တရားမဝင် ဘိန်းထုတ်လုပ်မှု တန်ချိန် ၁,၀၁၀ အထိရှိခဲ့ပြီး ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှု ၁၀ နှစ်အတွင်း အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိလာကြောင်း ကုလသမဂ္ဂ မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာအဖွဲ့ရုံး (UNODC) က ၂၀၂၅ ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် အစီရင်ခံစာထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

ယခုနှစ် ၂၀၂၅ အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘိန်းစိုက်ပျိုးမြေသည် ပြီးခဲ့သော ယခင်နှစ်ထက် ၁၇ ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာပြီး ၅၃,၁၀၀ ဟက်တာ အထိရှိလာကြောင်း၊ သျှမ်းပြည်သည် တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း အထိရှိပြီး အဓိက ဘိန်းစိုက်ပျိုးနယ်မြေတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း အဆိုပါအစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

ဝတောင်ပိုင်းဒေသ (သို့မဟုတ်) ၁၇၁ စစ်ဒေသ

ခွန်ဆာ ဦးဆောင်သော Mong Tai Army (MTA) ကြီးစိုးရာ သျှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်း မိုင်းတုံ၊ မိုင်းဆတ်ဒေသအား မြန်မာစစ်တပ်နှင့် UWSA တပ်များ ပူးပေါင်းကာ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ခွန်ဆာ လက်နက်ချခဲ့သည်။

ခွန်ဆာလက်နက်ချပြီးနောက် ထိုဒေသများသည် ဝတောင်ပိုင်းဒေသ (သို့မဟုတ်) ၁၇၁ စစ်ဒေသဖြစ်လာပြီး ဝလူမျိုး ၁ သိန်းခန့် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။

ဝတောင်ပိုင်းဒေသတွင် စစ်နယ်မြေ ၃ ခုနှင့် တပ်မဟာ ၅ ခု ဖွဲ့စည်းထားပြီး တပ်ဖွဲ့ဝင်အင်အား ၁ သောင်းခန့်ဖြင့် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်တစ်လျှောက် MTA တပ်စခန်းဟောင်းများ အပါအဝင် နေရာများစွာ တပ်စခန်းချထား ကြောင်း သိရသည်။

“ဝ”တပ်ဖွဲ့အနေဖြင့် အဖွဲ့အစည်းအတွက် ဘဏ္ဍာငွေရှာဖွေရာ၌ မြောက်ပိုင်းဒေသတွင် မြေရှားနှင့် ခဲမဖြူ သတ္တုများကို တူးဖော်ရောင်းချခြင်း၊ ဒေသတွင်း ကာစီနိုရုံများ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ခြင်း၊ တောင်ပိုင်းဒေသတွင် ရာဘာစိုက်ပျိုးကာ မဲခေါင်မြစ်ကမ်းမှတစ်ဆင့် တရုတ်နိုင်ငံသို့ တင်ပို့ရောင်းချခြင်း စသည့်တို့ကို လုပ်ဆောင်သည်ဟု မြန်မာ့မဟာဗျူဟာနှင့် မူဝါဒလေ့လာရေး အင်စတီကျူ (ISP-Myanmar) ၏ အချက်အလက်များအရ သိရသည်။

ထို့အပြင် “ဝ”တပ်ဖွဲ့ထိန်းချုပ်ထားရာ နယ်မြေဖြစ်သည့် သျှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်း မိုင်းဆတ်မြို့နယ် မိုင်းယွန်းဒေသတွင် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းသည့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ မြေရှားနှင့် ရွှေတူးဖော်မှု လုပ်ငန်းများ တိုးချဲ့လာနေကြောင်းလည်း ရှမ်းအခွင့်အရေးမဏ္ဍိုင် (SHRF) ကလည်း ထောက်ပြထားသည်။