“၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး” ပြီးနောက် ညီနောင်မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်သည့် နယ်မြေများတွင် ၎င်းတို့ထုတ်ပေးသည့် ဒေသခံစိစစ်ရေးကဒ် ခေါ် မှတ်ပုံတင်နှင့် အိမ်ထောင်စုစာရင်း အသစ်များမှာ ဒေသတွင်း ပဋိပက္ခကို ပိုကြီးထွားလာစေကြောင်း သျှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်သူများက ပြောဆိုလိုက်သည်။

လက်ရှိတွင် သျှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအတွင်း ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ (MNDAA) နှင့် တအာင်း(ပလောင်) အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) တို့ ထိန်းချုပ်ထားသည့် နယ်မြေအတွင်း ဒေသခံစိစစ်ရေးကဒ် ခေါ် မှတ်ပုံတင်နှင့် အိမ်ထောင်စုစာရင်းများ အသစ်ပြုလုပ်ရန်အတွက် စာရင်းသွားရောက်ပေးရသကဲ့သို့ အချို့မြို့နယ်များတွင် မှတ်ပုံတင်ကတ် စတင်ထုတ်ပေးနေကြောင်း သိရသည်။

လွန်ခဲ့သည့် ဇူလိုင်လလယ်မှစ၍ MNDAA ထိန်းချုပ်ထားနိုင်သည့် သိန္နီမြို့တွင် MNDAA မှ ထုတ်ပေးမည့် ဒေသခံစိစစ်ရေးကဒ်ပြားနှင့် အိမ်ထောင်စုစာရင်း သွားရောက်ပြုလုပ်ရန်အတွက် အစည်းအဝေး ခေါ်ယူခဲ့ကာ တုံကင်နံပါတ် ထုတ်ပေးခဲ့သည်။

အလားတူ ဩဂုတ်လ ၁၆ ရက်တွင် နမ္မတူမြို့နယ် မန်စံကျေးရွာတွင် TNLA ၏ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဌာနဘက် တာဝန်ရှိသူများမှ ဒေသခံများကို မှတ်ပုံတင်လာရောက်ပြုလုပ်ရန်နှင့် အကယ်၍ မပြုလုပ်ပါက မည်ကဲ့သို့ ဒဏ်ကြေးဆောင်ရမည်ကို အစည်းဝေးခေါ်ယူ ပြောဆိုခဲ့ပြီး ယမန်နေ့ (သြဂုတ် ၁၇ ရက်)တွင် မှတ်ပုံတင်ကတ်ပြားများ စတင်ပြုလုပ်ပေးခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများထံမှ သိရသည်။

လက်ရှိ စစ်ကောင်စီအသွင်ပြောင်း စစ်ကော်မရှင်နှင့် ညီနောင်မဟာမိတ်တပ်တို့ စစ်ရေးတင်းမာနေချိန် ဒေသခံစိစစ်ရေးကဒ်ပြား ခေါ် မှတ်ပုံတင်အသစ် ပြုလုပ်ပေးခြင်းသည် ပဋိပက္ခ ပိုမိုနက်ရှိုင်းစေကြောင်း သျှမ်းနိုင်ငံရေး သုတေသီ စိုင်းဝမ်းစိုင်းက ပြောသည်။

“အခု စကစ နဲ့ MNDAA ၊ TNLA တို့ ပဋိပက္ခကြားမှာ မှတ်ပုံတင် ထုတ်ဝေပေးတာဟာ ပဋိပက္ခကို ပိုပြီး နက်ရှိုင်းစေတယ်လို့ မြင်ပါတယ်။ စကစ နယ်မြေမှာ အရေးယူခံရမှာ တစ်အချက်နေနဲ့ ဖြစ်တယ်။ TNLA၊ MNDAA တို့ ထုတ်ပေးတဲ့ မှတ်ပုံတင်ကို ကိုင်ပြီး စစ်ကောင်စီနယ်မြေထဲသွားရင် အရေးယူ အဖမ်းခံရနိုင်ဖို့က မလွဲမသွေ ရှိပါတယ်”ဟု စိုင်းဝမ်းစိုင်းက သုံးသပ်ပြောသည်။

ထို့အပြင် ဖယ်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုကို Bottom Up Federalism ဖြင့် ဖော်ဆောင်ရာမှာလည်း ပဋိပက္ခဖြစ်နိုင်ပြီး ဖယ်ဒရယ်နိုင်ငံတော်အနေဖြင့်လည်း ပြည်နယ်အစိုးရမှ အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်နှင့် Passport တို့ကို ထုတ်လုပ်ပေးပိုင်ခွင့် မရှိကြောင်း စိုင်းဝမ်းစိုင်းက ဆက်ပြောသည်။

“ဒါက စင်ပြိုင် နိုင်ငံတော်အစိုးရနဲ့ တစ်ဖွဲ့ထဲ ကျင့်ကြံနေတာမို့ စစ်အစိုးရက လက်ခံမှာမဟုတ်ဘူး။ နောက်ပြီး Federal Democratic Union စင်ပြိုင်အစိုးရရဲ့ လက်အောက်ကနေ လုပ်တဲ့ မှတ်ပုံတင်မဟုတ်တဲ့ အတွက်ကြောင့် တစ်နိုင်ငံလုံးကို လွှမ်းခြုံမှု မရှိဘူး။ ခြုံပြောရရင် စကစ နဲ့ကော EROs နဲ့ကော ၊ နောက်ပြီး Bottom Up ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီကို ပုံဖော်တဲ့နေရာမှာလည်း ပဋိပက္ခတွေ ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဘာလို့ဖြစ်နိုင်လဲဆိုရင်တော့ Bottom Up Federalism ဖော်ဆောင်တဲ့အခါမှာ နိုင်ငံသားအမျိုးသားမှတ်ပုံတင် ထုတ်ပေးခွင့်ကို ပြည်နယ်မှာ မရှိလို့ဖြစ်ပါတယ်”ဟု စိုင်းဝမ်းစိုင်းက ပြောသည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်းစုံ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသော ပြည်ထောင်စုစနစ်ဖြစ်သည့်အတွက်ကြောင့် အမျိုးသားနိုင်ငံတော်မှတ်ပုံတင်ကတ်နှင့် နိုင်ငံကူးလက်မှတ် Passport တို့ကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရကသာ ထုတ်ပေးပိုင်ခွင့် ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။

လက်ရှိ TNLA နှင့် MNDAA တို့ ထုတ်လုပ်ပေးသည့် မှတ်ပုံတင်သည် တစ်နိုင်ငံလုံး လွတ်လပ်စွာသွားလာနိုင်ခွင့်၊ တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာနှင့် လွှမ်းခြုံမှုမရှိပေ။

ထိုကြောင့် ခေတ်အဆက်ဆက်က စစ်အစိုးရ လုပ်ထားပေးသည့် မှတ်ပုံတင်ကို ကြိုက်သည်ဖြစ်စေ မကြိုက်သည်ဖြစ်စေ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားဥပဒေအရ အကျုံးဝင်ကြောင်း စိုင်းဝမ်းစိုင်းက ထပ်လောင်းပြောသည်။

ယခုကဲ့သို့ TNLA ဘက်မှ မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပေးခြင်းသည် ၎င်းတို့ထိန်းချုပ်ထားသည့် မြို့နယ် ၁၀ ခုအတွင်း ပြည်သူ့အင်အား လူဦးရေစာရင်း အမှန်ကို ပြုစုထိန်းထားရန်၊ လူအဝင်အထွက် စာရင်းများကို စနစ်တကျ ကြပ်မတ်ထိန်းသိမ်းရန် ရည်ရွယ်ပြီး TNLA မှ ပြုလုပ်ပေးသည့် မှတ်ပုံတင်ကို ထုတ်ပေးသွားမည်ဟု TNLA ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ လွေးယေဦးက ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

ထိုသို့ TNLA ထုတ်ပေးသည့် မှတ်ပုံတင်ကို သွားရောက်ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း ကုန်ကျစရိတ်သည် ကျပ်ငွေ ၃သောင်းကျပ်ရှိကြောင်း ကိုယ်တိုင်သွားလုပ်ခဲ့သူများက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

အကယ်၍ TNLA ထုတ်ပေးသည့် မှတ်ပုံတင်ကို ပြုလုပ်ထားခြင်းမရှိဘဲ ခရီးသွားလာရာတွင် စစ်ဆေးခံရပါက အရေးယူခံရမည်ဟု TNLA တာဝန်ရှိသူများက ပြောဆိုကြောင်း နမ္မတူမြို့နယ် မန်စံကျေးရွာ ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောသည်။

“လုပ်ချင်လုပ်၊ မလုပ်ချင်လည်း ရတယ်တဲ့။ ဒါပေမဲ့ ခရီးထွက်လို့ သူတို့(TNLA)ဂိတ်မှာ မှတ်ပုံတင်မပြနိုင်ရင်တော့ အရေးယူမယ်လို့တော့ ပြောတယ်”ဟု မန်စံကျေးရွာ ဒေသခံတစ်ဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

ယခုကဲ့သို့ စစ်ကောင်စီနှင့် MNDAA ၊ TNLA တို့ကြား ရှင်သန်နေရသည့် ပြည်သူများသည် စားဝတ်နေရေးအတွက် ရှာဖွေစားသောက်ရန် ခက်ခဲပြီး၊ ခရီးသွားလာရေးမှာလည်း စိုးရိမ်နေကြရကြောင်း ကွတ်ခိုင်မြို့ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောသည်။

“ကျနော်တို့အနေနဲ့ TNLA ရဲ့ မှတ်ပုံတင်ရော စကစထုတ်တဲ့ မှတ်ပုံတင်၊ စမတ်ကတ်ရော ကိုင်ရမှာဆိုတော့ ရှိသမျှ လုပ်နေရတယ်။ တကယ်တော့ ပြည်သူတွေဆီက ငွေညစ်နေတဲ့အတိုင်းပဲ။ TNLA မှတ်ပုံတင်ကိုင်လို့ စကစဘက်ကို ဖြတ်ရင် အခန့်မသင့်ရင် ဖမ်းခံရနိုင်တယ်။ တက်လာသမျှက ပြည်သူကို ကြည့်တဲ့ သူဆိုတာ မရှိဘူး” ဟု ၎င်းကွတ်ခိုင်ဒေသခံက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

၂၀၁၉ ကြားဖြတ်သန်းခေါင်စာရင်းတွင် ထုတ်ပြန်ထားသည့် လူဦးရေစာရင်းအရ TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် နမ္မတူမြို့နယ်တွင် သျှမ်းလူမျိုး ၄၂.၅၃ရာခိုင်နှုန်း၊ ပလောင်လူမျိုး ၁၅.၄ ရာခိုင်နှုန်း နှင့် ဗမာလူမျိုး ၁၇.၃ရာခိုင်နှုန်း၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်တွင် ကချင် ၂၃ ရာခိုင်နှုန်းကျော်၊ ပလောင် ၂၄ရာခိုင်နှုန်းကျော်၊ မုန်းဝန်းလူမျိုး ၂၈ရာခိုင်နှုန်းကျော်၊ နမ့်ခမ်းမြို့နယ်တွင် သျှမ်းလူမျိုး ၄၀.၉၄ ရာခိုင်နှုန်း၊ ပလောင် ၃၄.၁၃ရာခိုင်နှုန်း၊ လီရှော ၁၅.၇၈ ရာခိုင်နှုန်းတို့ ရှိကြောင်း ISP Myanmar မှ မြေပုံနှင့်တကွ ဖော်ပြထားသည်။

တစ်ဖက်တွင်လည်း သျှမ်းလူမျိုး အများစုနေထိုင်သည့် မြို့ရွာဒေသမှာ ဝင်ရောက်နေထိုင်သော လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့အနေဖြင့် ပြည်သူဆန္ဒ ပါဝင်မှုမရှိပဲ အဖွဲ့အစည်းများမှ သက်ဆိုင်ရာ အမျိုးသား နိုင်ငံသားကတ်များ အတင်းအကြပ် ပြုလုပ်ပေးခြင်း၊ ယာဉ်အမျိုးမျိုးကို မှတ်ပုံတင်ခိုင်းစေခြင်း၊ အကြောင်းအမျိုးမျိုး ခေါင်းစဉ်တပ်ပြီး ငွေကောက်ခံနေခြင်း၊ နယ်မြေအတွင်း အလွယ်တကူ လွတ်လပ်စွာ ဖြတ်သန်းခွင့်မပေးခြင်း စသည့် လုပ်ရပ်များကို ကန့်ကွက်ကြောင်း Dai Youth Congress (သျှမ်းလူငယ်များ ကွန်ဂရက်)က ယမန်နေ့ (ဩဂုတ် ၁၇ ရက်)တွင် ထုတ်ပြန်ထားသည်။

လက်ရှိ စစ်ကောင်စီနှင့် TNLA တို့သည် စစ်ရေးတင်းမာနေလျက်ရှိပြီး TNLA ထိန်းချုပ်ထားနိုင်သည့် မိုးကုတ်မြို့ နှင့် သီပေါမြို့တွင် လေကြောင်းဖြင့် အပြင်းအထန် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်နေပြီး လာမည့်ရက်ပိုင်းအတွင်း စစ်ကောင်စီနှင့် TNLA တို့ တရုတ်နိုင်ငံ ကူမင်းမြို့တွင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန်ရှိကြောင်း သိရသည်။

အလားတူ ပြီးခဲ့သည့် ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်တွင်လည်း စစ်ကောင်စီနှင့် MNDAA တို့ လားရှိုးမြို့၌ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ရာ MNDAA ထိန်းချုပ်ထားနိုင်သည့် သိန္နီမြို့ကို ပြန်လည်ပေးအပ်ရန် ဆွေးနွေးခဲ့ခြင်းကြောင့် အဖြေမထွက်ရှိခဲ့ပဲ ပြီးဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။