သျှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သိန္နီမြို့တွင် မြန်မာကျပ်ငွေ တန်ဖိုးကျဆင်းမှုနှင့်အတူ တရုတ်ယွမ်ငွေ လွှမ်းမိုးမှု မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် ဒေသခံပြည်သူများမျာ ကုန်ဈေးနှုန်းဒဏ်ကို ခံစားနေရကြောင်း ဒေသခံများထံမှ သိရသည်။

ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ (MNDAA) ထိန်းချုပ်ထားသည့် သိန္နီမြို့တွင် ယခုအခါ ကုန်စုံဆိုင်းများမှအစ KTV လုပ်ငန်းများအထိ တရုတ်နိုင်ငံသား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် ယွမ်ငွေကိုသာ အဓိက အသုံးပြုလာနေခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ဒေသခံများက ပြောသည်။

သိန္နီမြို့ပေါ်တွင် ကုန်ပစ္စည်းတစ်ခုခုကို ဝယ်ယူရာ၌ ယွမ်ငွေဖြင့်သာ ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ထားပြီး မြန်မာကျပ်ငွေဖြင့် ပေးချေလိုလျှင် လက်ရှိကာလပေါက်ဈေးထက် ပိုမိုပေးဆောင်နေရကြောင်း သိန္နီမြို့ခံ အသက် (၃၀) ကျော် အမျိုးသမီးတစ်ဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

“ကျမတို့ဆီမှာက မြန်မာကျပ်ငွေပဲ ရှိတာ၊ သူတို့က ယွမ်ငွေနဲ့ပဲ တွက်တာလေ။ ယွမ်ငွေမရှိလို့ ကျပ်ငွေနဲ့ ပေးရင် ပေါက်ဈေးထက် ပိုပေးရတယ်။ ဥပမာ – တရုတ်ယွမ်ငွေ ၁၀၀ မှာ မြန်မာကျပ်ငွေ ၆၁,၀၀၀ ပေါက်ဈေးရှိရင် ကျမတို့က ၆၃,၀၀၀ ပိုပေးရတာပေါ့။ ကျပ်ငွေဈေးကျရင် ကျမတို့ပဲ ပိုခံရတာ” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

MNDAA ၏ ဖိတ်ခေါ်မှုကြောင့် တရုတ်လုပ်ငန်းရှင် အများအပြားလည်း သိန္နီမြို့ပေါ်တွင် အခြေချလာကြပြီး အချက်အခြာကျသည့် မြို့နေရာများတွင် အဆိုပါ တရုတ်လုပ်ငန်းရှင်များက ကုန်စုံဆိုင်၊ ကုန်မာဆိုင်၊ ဆေးဝါးနှင့် စားသောက်ဆိုင်များကို ဖွင့်လှစ်ထားကြကြောင်း သိရသည်။

ယခင်က ၁၅၀ ကျပ်သာရှိသော ကြက်ဥတစ်လုံးမှာ ယခုအခါ ၄၀၀ ကျပ်ကျော် ဖြစ်လာပြီး ၅၀၀ ကျပ်တန် မုန်လာထုတ် တစ်ပွင့်မှာ ၃,၀၀၀ ကျပ်အထိ မြင့်တက်လာခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများက ပြောသည်။

“တရုတ်တွေကတော့ ဝင်ငွေရှိတော့ ဈေးတက်လည်း ဝယ်စားနိုင်တယ်။ သူတို့အချင်းချင်း ဈေးတင်ရောင်းကြတာကို ကျမတို့က ကြားကနေ မဝယ်နိုင်ဘဲ ဒုက္ခရောက်နေတာ” ဟု အထက်ပါ အမျိုးသမီးတစ်ဦးက ဆက်ပြောသည်။

ဝင်ငွေရှိသော တရုတ်လုပ်ငန်းရှင်များက ဈေးကွက်ကို ထိန်းချုပ်ထားသဖြင့် ဒေသခံတိုင်းရင်းသားများမှာ မိမိတို့ နယ်မြေအတွင်း၌ ကုန်ဈေးနှုန်းဒဏ်ကြောင့် စားဝတ်နေရေး ကျပ်တည်းလာရကြောင်း သိရသည်။

လက်ရှိတွင် သိန္နီအပါအဝင် ဟိုပန်၊ ကွမ်လုံနှင့် ချင်းရွှေဟော်မြို့များသည် တရုတ်နယ်စပ်ဂိတ်များနှင့် နီးကပ်နေသောကြောင့် တရုတ်ကုန်စည်နှင့် ဈေးကွက်အပေါ် အလုံးစုံမှီခိုနေရကြောင်း သျှမ်းမြောက်ကုန်သည် အချို့က ဆိုသည်။

လက်ရှိ သိန္နီမြို့ကို MNDAA က ထိန်းချုပ်ထားသော်လည်း လားရှိုမြို့ကိုမှု စစ်ကော်မရှင်က ထိန်းချုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ထိုအခြေအနေကြောင့် မြို့နှစ်မြို့ကြား သွားလာရာတွင် မော်တော်ယာဉ် နံပါတ်ပြားများကို လဲလှယ်တပ်ဆင်နေရပြီး နံပါတ်ပြား မှားယွင်းပါက လားရှိုးမြို့ရှိ စစ်ကော်မရှင် ရဲတပ်ဖွဲ့၏ ဖမ်းဆီးငွေညှစ်မှုများ ကိုခံနေရကြောင်း ဒေသခံများက ပြောသည်။

“လားရှိုးကို သွားမယ်ဆိုရင် ကားနံပါတ်ပြားကို တစ်ခါလဲရတယ်။ မလဲလို့မရဘူး။ တစ်ခါတစ်လေ မေ့သွားလို့ လားရှိုးထဲကို တရုတ်နံပါတ်ပြားနဲ့ ဝင်မိရင် ၄ သိန်းကနေ ၆ သိန်းအထိ ဒဏ်ငွေဆောင်ရတယ်” ဟု သိန္နီမြို့ခံတစ်ဦးက ပြောသည်။

ထို့အပြင် တိုက်ပွဲကြောင့် နေရပ်စွန့်ခွာသွားကြရသည့် မြို့ခံတို့၏ နေအိမ်၊ ဆိုင်ခန်းများ အပါအဝင် လယ်ယာမြေများကို တရုတ်လုပ်ငန်းရှင်များက ဈေးအဆမတန်ပေး၍ ငှားရမ်းနေကြောင်း၊ တရုတ်နိုင်ငံ လိုင်စင်နံပါတ်တပ် ကားများဖြင့် မြို့တွင်း၌ နေ့စဉ် သွားလာနေကြသည်ကို တွေ့ရကြောင်း မြို့ခံများက ပြောသည်။

MNDAA တာဝန်ရှိသူများသည် အာဏာအလွဲသုံးစား ပြုလုပ်ပြီး တစ်သျှူးငှက်ပျောနှင့် ကြံ၊ ဖရဲ စသည့် သီးနှံများ စိုက်ပျိုးရန် ဒေသခံ လယ်ယာမြေများကို တရုတ်လုပ်ငန်းရှင်များထံ လက်တစ်လုံးခြား ငှားရမ်းခြင်းများ ရှိနေသည်ဟု ဒေသခံများက ပြောသည်။

၂၀၂၅ နိုဝင်ဘာလကုန်ပိုင်းမှ စတင်၍ သိန္နီမြို့တွင် MNDAA က အထူးဒေသ (၁) ဒေသခံ စိစစ်ရေးကတ်နှင့် အိမ်ထောင်စုစာရင်းများကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ပြုလုပ်ပေးနေသည်။

သိန္နီမြို့ပေါ် ရပ်ကွက်များတွင် တစ်ရက်လျှင် လူဦးရေ ၂၀၀ နှုန်းဖြင့် ကိုးကန့်မှတ်ပုံတင် ခေါ် ဒေသခံစိစစ်ရေးကတ်များ ထုတ်ပေးနေပြီး တစ်ဦးလျှင် ကျပ်ငွေ ၂၀,၀၀၀ မှ ၂၅,၀၀၀ အထိ ကောက်ခံနေကြောင်း သိရသည်။

MNDAA ထုတ်ပေးသည့် ဒေသခံစိစစ်ရေးကတ်ပြားများမှာ တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ မုံးကိုးနှင့် ချင်းရွှေဟော် ဂိတ်များမှတစ်ဆင့် တရုတ်အစိုးရ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံ မံစီမြို့အထိ ဝင်ထွက်သွားလာနိုင်ကြောင်း နယ်စပ်ကုန်သည်များက ပြောသည်။