ယခုလ ဒီဇင်ဘာအစောပိုင်းမှ စတင်ပြီး ၁၃ မျဉ်းစောင်း မှတ်ပုံတင်ကိုင်ဆောင်သည့် သျှမ်းပြည်သားများကို စစ်ကော်မရှင်ဘက်မှ ခရီးသွားလာခွင့်၊ ဟိုတယ်၊ တည်းခိုခန်းတို့တွင် တည်းခိုခွင့် ကန့်သတ်ချက်များ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။

သို့သော်လည်း ၁၃ မျဉ်းစောင်း မှတ်ပုံတင် ကိုင်ဆောင်သူများအား မည်သည့်ကိစ္စကြောင့် ကန့်သတ်ကြောင်းကို သေသေချာချာ ဂဃနဏ မသိရှိရဘဲ ထင်မြင်ချက် အမျိုးမျိုး ထွက်ပေါ်လျက် ရှိနေသည်။

လက်ရှိကာလတွင် ၁၃ မျဉ်းစောင်း မှတ်ပုံတင်ကိုင်ဆောင်သူများ အနေဖြင့် ခရီးသွားလာ၍ ရသော်လည်း ဟိုတည်တိုင်းတွင် တည်းခိုခွင့်မရဘဲ ကန့်သတ်ချက်များနှင့် တွေ့ကြုံနေရကြောင်း တောင်ကြီးမြို့ခံတစ်ဦးက ပြောသည်။

“ရွေးကောက်ပွဲ နီးလာလို့လားတော့ မသိဘူး၊ အခုက သွားတာလာတာနဲ့ ခက်ခဲရှိတယ်။ သွားလာလို့တော့ ရတယ်၊ ၁၃/တွေဆို ဟိုတယ်တိုင်းမှာ တည်းဖို့ ခွင့်မပြုဘူး” ဟု တောင်ကြီးဒေသခံ အဆိုပါ အမျိုးသားက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

ထိုသို့ ကန့်သတ်လာခြင်းသည် စစ်အုပ်စု အပါအဝင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများက အွန်လိုင်းငွေလိမ်လုပ်ငန်း (ကျားဖြန့်) များကို ဖမ်းဆီးမှု၊ မကြာခင် ကျင်းပတော့မည့် ရွေးကောက်ပွဲများနှင့်လည်း ဆက်စပ်မှုရှိနိုင်ကြောင်း သုံးသပ်ပြောဆိုမှုများလည်း ရှိနေသည်။

မွန်ပြည်နယ် မော်လမြိုင်မြို့မှ ရန်ကုန်မြို့သို့ ခရီးသွားမည့် ၁၃ မျဉ်းစောင်း မှတ်ပုံတင် ကိုင်ဆောင်ထားသူ တစ်ဦးသည် ကားခ သိန်း ၄၀ ပေးဆောင်ရသည့် သတင်းမျိုး ကြားသိရပြီး မှတ်ပုံတင်အတု ဖမ်းမိသည့် ကိစ္စများဖြင့်လည်း ဆက်စပ်နိုင်ကြောင်း သျှမ်းပြည်သားတစ်ဦးက ပြောသည်။

“တကယ်လို့ ကရင်ပြည်နယ်နဲ့ အသွားအလာကို အရမ်းစစ်နေတယ် ဆိုရင်တော့ ဟိုတလောက မှတ်ပုံတင်အတု ဖမ်းမိတဲ့ကိစ္စနဲ့ ဆိုင်မယ်လို့ ထင်တယ်။ မှတ်ပုံတင်အတုက တော်တော်များမယ်လို့ ထင်တယ်” ဟု‌ အဆိုပါ အမျိုးသားက ပြောဆိုသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၂၂ ခုနှစ်က သျှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာစကားမတတ်၊ တိုင်းရင်းသားစကား မတတ်သည့် တရုတ်လူမျိုးများကို စစ်ကော်မရှင်လက်အောက်ခံ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးရုံး (လဝက) ဝန်ထမ်းများမှ ငွေကြေးအများအပြား လာဘ်ယူ၍ နိုင်ငံသားမှတ်ပုံတင် ပန်းရောင်ကတ် ထုတ်ပေးသည့် ဖြစ်စဉ်များလည်း ရှိခဲ့ဖူးသည်။

၁၃ မျဉ်းစောင်း မှတ်ပုံတင် ကိုင်ဆောင်ထားသူများသာမက သျှမ်းပြည်သို့ လာရောက်သည့် ၂ မျဉ်းစောင်း၊ ၅ မျဉ်းစောင်း၊ ၈ မျဉ်းစောင်း စသည့် ကရင်နီ(ကယား)၊ စစ်ကိုင်း၊ မကွေး မှတ်ပုံတင် ကိုင်ဆောင်ထားသူများကိုလည်း စစ်ကော်မရှင်ဘက်မှ စစ်ဆေးတင်းကြပ်ပြီး သွားလာမှု ကန့်သတ်ခြင်းများ တွေ့ရကြောင်း၊ လက်ရှိကာလတွင် သူ့ဒေသ ကိုယ့်ဒေသ အပြိုင်အဆိုင် စစ်ဆေးနေသလို ဖြစ်နေကြောင်း ၅ မျဉ်းစောင်း စစ်ကိုင်းတိုင်းမှတ်ပုံတင် ကိုင်ဆောင်ထားသူတစ်ဦးက ပြောသည်။

ယခုလ အစောပိုင်းက ၁၃ မျဉ်းစောင်း မှတ်ပုံတင်ကိုင်ဆောင်ထားသူ သျှမ်းပြည်သားများအား ဘားအံမြို့၊ မော်လမြိုင်မြို့ပေါ်နှင့် မြို့အဝင်အထွက် စစ်ဆေးရေးဂိတ်များတွင် တင်းကြပ်စွာ စစ်ဆေးနေသကဲ့သို့ မြို့ပေါ်ရှိ တည်းခိုခန်း၊ ဟိုတယ်တို့တွင်လည်း စစ်ကော်မရှင် လက်အောက်ခံများမှ ရှောင်တခင် ဝင်ရောက် စစ်ဆေးမှုများ ရှိခဲ့သည်။

အလားတူ မန္တလေးမြို့မှ ရန်ကုန်မြို့သို့ သွားရောက်မည့် ၁၃ မျဉ်းစောင်း မှတ်ပုံတင်ကိုင်ဆောင်သူများအား ရန်ကုန်မြို့အဝင် စစ်ကော်မရှင် လုံခြုံရေးဂိတ်များတွင် စစ်ဆေးမှုများ ရှိနေကြောင်း ကျောက်မဲမြို့ခံတစ်ဦးက ပြောသည်။

“ကျနော့်သမီး ရန်ကုန်ဆင်းပြီးတော့ ဗီဇာကိစ္စ နှစ်ခေါက်သွားတာ၊ ပထမတစ်ခေါက်ကတော့ ဘာမှ မဖြစ်လိုက်ဘူး။ ဒုတိယတစ်ခေါက်ကြတော့ ရန်ကုန်အဝင်မှာ စစ်ဆေးရေးဂိတ်တွေ ရောက်ခါနီးကျတော့ ပြောတယ်။ ဒီကားမှာ ၁၃ မျဉ်းစောင်း နှစ်ယောက်ပါလာတယ်၊ သူတို့ ခေါ်စစ်ဆေးရင် ဆင်းသွားပြီး အကျိုးအကြောင်း ပြောပြလိုက်ပါဆိုပြီး ကားစပါယ်ယာက ပြောတယ်တဲ့။ ပိုက်ဆံက ၃၀၀၀ ကျပ် ပေးရမယ်ဆိုပြီး ပြောတယ်၊ ဒီကိစ္စမှာ ပြောချင်တာကတော့ ကျနော်တို့ ၁၃ မျဉ်းစောင်းကို ဘာလို့ အဲဒီလို တင်းကြပ်ရတာလဲ ဆိုတာပဲ။ အဲဒီလို တင်းကြပ်တော့ရော သူတို့အတွက် ဘာရသွားသလဲ ဆိုတာပါပဲ” ဟု အဆိုပါ ကျောက်မဲမြို့ခံတစ်ဦး ရှင်းပြသည်။

၁၃ မျဉ်းစောင်း မှတ်ပုံတင်ကိုင်ဆောင်ထားသည့် သျှမ်းပြည်သားများအား ခရီးသွားလာမှု ကန့်သတ်ခြင်း၊ တည်းခိုခန်း၊ ဟိုတယ် တည်းခိုခွင့် ကန့်သတ်ခြင်းတို့နှင့် ပတ်သက်၍ စစ်အုပ်စုဘက်က တစုံတရာ တုံ့ပြန်ပြောဆိုခြင်း မတွေ့ရပေ။

စစ်အုပ်စုသည် ယခင်က ၅ မျဉ်းစောင်း မှတ်ပုံတင်ကိုင်ဆောင်ထားသည့် စစ်ကိုင်းတိုင်းမှ ပြည်သူများ နှင့် ၁၁ မျဉ်းစောင်း မှတ်ပုံတင်ကိုင်ဆောင်ထားသည့် ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ပြည်သူတို့အား ၁၃ မျဉ်းစောင်း မှတ်ပုံတင်ကိုင်ဆောင်ထားသည့် သျှမ်းပြည်သားများကဲ့သို့ ကန့်သတ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။

အဆိုပါ စစ်အုပ်စု၏ ခရီးသွားလာမှု ကန့်သတ်ခြင်း၊ တည်းခိုခန်း၊ ဟိုတယ် တည်းခိုခွင့် ကန့်သတ်ခြင်းတို့နှင့် ပတ်သက်၍ ဝေဖန်မှုများ မြင့်တက်နေပြီး နိုင်ငံသားတို့၏ အခွင့်အရေးအား မပိတ်ပင်သင့်ကြောင်း ပြောဆိုမှုများ ရှိနေသည်။