သျှမ်းပြည် နောင်ချို၊ ကျောက်မဲ နှင့် သီပေါမြို့တို့ကို စစ်ကော်မရှင်တပ် ပြန်လည် ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း စစ်ဘေးရှောင်အများစု ယနေ့အချိန်ထိ နေရပ်ပြန်ရန် ခက်ခဲနေဆဲဖြစ်ကြောင်း စုံစမ်းသိရသည်။

၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်တွင် စတင်ခဲ့သည့် “၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး” သည် သျှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းထဲ ဖြတ်သန်းသွားသည့် မြန်မာ-တရုတ် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် ညီနောင်မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည့် တအာင်း(ပလောင်) အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် TNLA ၊ ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ MNDAA၊ အာရက္ခတပ်တော် AA နှင့် စစ်ကော်မရှင်တပ်ကြား စစ်ရေးအပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

ထိုစစ်ဆင်ရေးအတွင်း စစ်ကော်မရှင်တပ်သည် သမိုင်းတစ်လျှောက် မကြုံစဖူး ဆုံးရှုံးမှုများစွာ ကြုံတွေ့ခဲ့ပြီး ညီနောင်မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုသည် မြို့နယ်ပေါင်း (၁၈) မြို့နယ်အထိ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။

တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကြားဝင်စွက်ဖက်မှုဖြင့် ယခုနှစ် ၂၀၂၅ ဧပြီလထဲတွင် စစ်ကော်မရှင်တပ်က လားရှိုးမြို့ကို ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ MNDAA လက်ထဲမှ ပြန်လည်ရယူခဲ့သော်လည်း TNLA ထံ လက်လွတ်ဆုံးရှုံးထားသည့် နယ်မြေများကို လေကြောင်းထိုးစစ်ဆင်မှုအပြင် မြေပြင်စစ်အင်အား အလုံးအရင်း ဖြည့်တင်းပြီး ပြန်လည်တိုက်ယူခဲ့သည်။

စစ်ကော်မရှင်သည် ဇူလိုင်လလယ်တွင် နောင်ချိုမြို့ကိုလည်းကောင်း၊ အောက်တိုဘာလတွင် ကျောက်မဲနှင့် သီပေါမြို့တို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း “၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး”အတွင်း နေအိမ်ထိခိုက်ပျက်စီးမှု ကြီးမားသူများသည် ယနေ့ထိတိုင် နေရပ်မပြန်နိုင်သေးကြောင်း စစ်ဘေးရှောင်များက ပြောသည်။

လက်ရှိတွင် နောင်ချိုမြို့မှ သီပေါမြို့နယ်အတွင်း စစ်ဘေးရှောင်လာသည့် အိမ်ထောင်စု (၅၀)ကျော် ကျန်ရှိနေပြီး၊ ၎င်းတို့နေအိမ်များသည် တိုက်ပွဲကြား ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ပြီး ပြန်လည်နေထိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်တော့သဖြင့် နေရပ်မပြန်နိုင်သေးကြောင်း သီပေါမြို့မှ စစ်ဘေးရှောင် ကူညီနေသည့် အမျိုးသားတစ်ဉီးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

“ပြန်သွားတဲ့သူလည်း ရှိတယ်၊ ဒီမှာ ကျန်တဲ့သူတွေက နေစရာအိမ် မရှိတော့တာကြောင့် မပြန်ကြသေးတာ။ စာရင်းအတိအကျ ကောက်ဖို့ခက်တယ်၊ လူတွေက ပြန့်ကျဲပြီး နေကြတာ” ဟု ၎င်းစစ်ရှောင်ကူညီသူက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောဆိုသည်။

စစ်ကော်မရှင်တပ်သည် လက်လွတ်ဆုံးရှုံးခဲ့သည့် နယ်မြေများကို ပြန်လည်ရယူနိုင်ခဲ့သော်လည်း ယနေ့အချိန်ထိ မိုင်းရှင်းလင်းရေးကို မလုပ်နိုင်သေးသဖြင့် စစ်ဘေးရှောင်များလည်း မြေမြှုပ်မိုင်းနှင့် စစ်ကျန်လက်နက် အန္တရာယ် စိုးရိမ်သဖြင့် နေရပ်မပြန်သေးကြောင်း သိရသည်။

“မိုင်းကြောက်လို့ မပြန်တာလည်းရှိတယ်။ စစ်တပ်ပြန်သိမ်းထားတဲ့ နေရာတွေလည်း အခုထိ မိုင်းရှင်းလင်းရေးက မလုပ်ရသေးဘူးလေ” ဟု သီပေါမြို့မှ ၎င်းစစ်ဘေးရှောင်ကူညီနေသူက ဆက်ပြောသည်။

စစ်ကော်မရှင် ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ထားသည့် မြို့များတွင် စာသင်ကျောင်းများ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခြင်း၊ ဌာနဆိုင်ရာရုံးများ ပြန်လည်ပတ်နိုင်ခြင်း၊ နိုင်ငံသားစိစစ်ရေးကဒ်နှင့် အိမ်ထောင်စုစာရင်းများ ပြုလုပ်ပေးခြင်းအပြင် မြေမြှုပ်မိုင်းများလည်း ရှင်းလင်းနေကြောင်း စစ်ကော်မရှင်ထုတ် ဝါဒဖြန့် သတင်းစာများနှင့် တယ်လီဂရမ်ကဲ့သို့ လူမှုကွန်ရက် စာမျက်နှာများတွင် ရေးသားထားသည်။

သို့သော် စစ်ကော်မရှင်တပ်သည် အမှန်တကယ် ထိရောက်သည့် မြေမြှုပ်မိုင်း ရှင်းလင်းပေးခြင်း မရှိဘဲ ဟန်ပြသာ ဖြစ်ကြောင်းလည်း၊ မြေမြှုပ်မိုင်းတွေ့ရှိ၍ လာရောက်ရှင်းလင်းပေးရန် သွားရောက်ခေါ်ဆောင်ပါက စစ်ကော်မရှင်တပ်သားများထံ ပိုက်ဆံပေးရကြောင်း နေရပ်ပြန်ဒေသခံများက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

“ကျမတို့ အိမ်က လက်နက်ကြီး ထိထားတာ၊ ဒါပေမယ့် နေလို့ရသေးတယ်။ နောက်ပြီး အခု မိုင်းအန္တရာယ် ကြောက်ရတယ်။ ကျမတို့ ရွာက အမျိုးသမီးတစ်ယောက် သူ့ ခြံမှာ မိုင်းနင်းမိပြီး ခြေထောက်တစ်ဖက် ဖြတ်လိုက်ရတယ်” ကျောက်မဲမြို့နယ်တွင် နေရပ်ပြန်သွားသည့် အမျိုးသမီးတစ်ဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

ပြီးခဲ့သည့် အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက်တွင်လည်း ကျောက်မဲ-မိုင်းငေါ့ လမ်းမကြီးဘေးရှိ နမ့်မန်းရွာတွင် တောင်ယာတဲထဲ စပါးပြန်ယူသည့် စစ်ဘေးရှောင် (၂) ဦး မြေမြှုပ်မိုင်း နင်းမိခဲ့ပြီး အသက် (၁၅) နှစ်အရွယ် မိန်းကလေးတစ်ဦး ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးကာ ၎င်းကို သွားကယ်သည့် အသက် (၅၀) ကျော်အရွယ် အမျိုးသားတစ်ဦးလည်း လက်တွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများထံမှ သိရသည်။

လက်ရှိ စစ်ကော်မရှင်က နောင်ချို၊ ကျောက်မဲနှင့် သီပေါမြို့များကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီးနောက် စာသင်ကျောင်းများ၊ ဌာနဆိုင်ရာ ရုံးအဆောက်အအုံများကိုသာ ပြုပြင်မွမ်းမံမှု ပြုလုပ်နေပြီး ပျက်စီးသွားသည့် ပြည်သူနေအိမ်များအတွက် ကူညီထောက်ပံ့မှု မရှိသေးကြောင်း ဒေသခံများက ပြောသည်။