သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ကလောမြို့နယ် ငုတ်ကျေးရွာအုပ်စု တောင်ပို့လှ ကျေးရွာတွင် ထနော့အမျိုးသားနေ့ အခမ်းအနားကို ပထမဆုံးအကြိမ် ကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း စုံစမ်းသိရသည်။

ထနော့လူမျိုး အများဆုံးနေထိုင်ကြသည့် ဒေသတစ်ခုဖြစ်သော ကလောမြို့နယ် ငုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၊ တောင်ပို့လှကျေးရွာတွင် ပြီးခဲ့သည့် (မတ်လ ၈ ရက်)တွင် ထနော့အမျိုးသားနေ့ အခမ်းအနားကို ပထမဆုံးအကြိမ် ကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ဒေသခံ အမျိုးသမီးတစ်ဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

“လွန်ခဲ့တဲ့ မတ်လ ၈ ရက်နေ့တုန်းက ထနော့ အမျိုးသားနေ့ အခမ်းအနားပွဲကို ပထမအကြိမ် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့တယ်။ ထနော့လူမျိုး အများဆုံးနေတဲ့ ရွာကို ရွေးပြီးလုပ်ဖြစ်တယ်။ ခပ်များများက ကျမတို့ ထနောလူမျိုးကို မသိကြတာ များတယ်၊ လူသိနည်းတဲ့ထဲမှာ ပါတယ်။ ပထမဆုံးအကြိမ် အမျိုးသားနေ့ ပွဲတော်ကို ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့လို့ အင်မတန် ဝမ်းသာပီတိ ဖြစ်ရပါတယ်”ဟု ၎င်းဒေသခံ အမျိုးသမီးက ပြောသည်။

ထနော့လူမျိုးတို့သည် မွန်-ခမာ အုပ်စုတွင် ပါဝင်ပြီး “ဝ-ပလောင်”အုပ်စုခွဲ သုံးမျိုးထဲမှ သျှမ်း-ပလောင် သွေးနှောသည့် လူမျိုးဟု ယူဆကြောင်း မြန်မာဝီကီပီဒီးယားတွင် ဖော်ပြထားသည်။

ထနော့မျိုးနွယ် အများစုသည် အမျိုးသားနေ့ အခမ်းအနားပြုလုပ်ရသည့် အကြောင်းရင်းမှာ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်များ ရှင်သန် ထက်သန်လာစေရန်နှင့် ထနော့ တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များ၊ ဓလေ့ရိုးရာ ထုံးတမ်းအစဉ်အလာများနှင့် အနုပညာများကို ထိန်းသိမ်းရန် ရည်ရွယ်ကြောင်း တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ အမျိုးသားတစ်ဦးက ပြောသည်။

“အဓိကတော့ ကိုယ့်လူမျိုး မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်တွေ ထက်သန်လာစေဖို့နဲ့ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်တွေ မပျောက်ကွယ်စေဖို့၊ ဓလေ့ရိုးရာ ထုံးတမ်းတွေ ကိုယ့်လူမျိုးရဲ့ အနုပညာတွေကို ထိန်းသိမ်းနိုင်စေဖို့အတွက် ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်တယ်။ တချို့ဆို ကျနော်တို့ အမျိုးသားနေ့ အခမ်းအနား ပွဲလုပ်မှ ထနော့လူမျိုးလည်း ရှိတာလားဆိုတာ သိကြတယ်”ဟု ၎င်းအမျိုးသားက ပြောသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးမြို့နယ် အေးသာယာမြို့ နောင်ငင်းကျေးရွာ၌ ထနော့တိုင်းရင်းသား တွေ့ဆုံပွဲ ဖြစ်မြောက်ရေးကော်မတီ အစည်းအဝေးတစ်ရပ်ကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ၎င်းအစည်းအဝေးတွင် ထနော့တိုင်းရင်းသား ရိုးရာဝတ်စုံ၊ ထနော့တိုင်းရင်းသား အလံနှင့် ထနော့တိုင်းရင်းသား အမျိုးသားနေ့တို့ကို အတည်ပြုသတ်မှတ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

ထနော့လူမျိုး နေထိုင်သည့် ကျေးရွာများတွင် ပအိုဝ်း၊ တောင်ရိုး၊ ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများနှင့် ရောနှောနေထိုင်ကြပြီး တောင်ယာနှင့် ခြံစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကိုသာ အဓိက လုပ်ကိုင်ကြပြီး လူဦးရေ (၆)ထောင် ဝန်းကျင်ရှိနေကြောင်း တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ၎င်းအမျိုးသားထံမှ သိရသည်။

ထနော့လူမျိုး နေထိုင်သည့် ဒေသအများစုမှာ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲခြင်း၊ ပညာရေး သင်ကြားမှု အခွင့်အလမ်း နည်းပါးခြင်းနှင့် တိုင်းရင်းသား ရပိုင်ခွင့်ရှိသည့် အခွင့်အရေးတို့လည်း များစွာ ဆုံးရှုံးနေရကြောင်း ၎င်းတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ထနော့အမျိုးသားက ပြောသည်။