သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ညောင်ရွှေမြို့နယ် အင်းလေးဒေသတွင် ရာသီပေါ် ကုန်စိမ်းသီးနှံများ ဈေးကောင်းမရဘဲ အရှုံးခံ ရောင်းချနေရခြင်းကြောင့် စိုက်ပျိုးစရိတ် အကြွေးပြန်ဆပ်ရန် အခက်အခဲ ကြုံတွေ့နေရကြောင်း စုံစမ်းသိရသည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ လဆန်းပိုင်းတွင် ညောင်ရွှေမြို့နယ် အင်းလေးဒေသထွက် ခရမ်းချဉ်သီးကို ၁ ပိဿာလျှင် (၇၀၀) ကျပ်မှ (၁၀၀၀)ကျပ်ဝန်းကျင်အထိ ဈေးပေါက်သော်လည်း ယခု ဖေဖော်ဝါရီလကုန်ပိုင်းတွင် တစ်ပိဿာနှုန်း (၄၀၀) ကျပ်မှ (၅၀၀) ကျပ်ဈေးဖြင့်သာ ရောင်းချနေရခြင်းကြောင့် အရှုံးပေါ်နေသည်ဟု အင်းလေးဒေသခံ ခရမ်းချဉ်သီး စိုက်ပျိုးသူ အမျိုးသမီးတစ်ဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

ခရမ်းချဉ်သီးနှင့် အခြားသော ရာသီပေါ် ကုန်စိမ်းသီးနှံများလည်း ဈေးလျှော့ကာ ရောင်းချနေသော်လည်း ကုန်ခြောက်ကဲ့သို့ စားသောက်ကုန်များမှာ ဈေးနှုန်း အဆမတန် မြင့်တက်ပြီး ဝယ်ယူစားသောက်နေရကြောင်း ၎င်းက ဆက်ပြောသည်။

“ခရမ်းချဉ်သီးဈေးက ရေကြီးပြီးနောက်ကတည်းက ဈေးကျနေတာ၊ ပြန်တက်ရင်တောင် (၁၀၀၀) မပြည့်ဘူး။ အရင်လကမှ (၉၀၀) လောက် တက်စပဲရှိသေးတယ် ဒီလ (၄၀၀) နဲ့ (၅၀၀) ကျပ်အထိ ပြန်ကျသွားတယ်၊ အရင်းတောင်ပြန်မရဘူး။ ကုန်ခြောက်တွေလည်း ဈေးတက်တာ။ အခု ကုန်စိမ်းတွေ စိုက်ဖို့လည်း သူများစီ အရင်ယူထားရတာ၊ အရင်းပြန်မရတော့ သူများကို ဘယ်လိုနဲ့ ပြန်ဆပ်ရမလည်းတောင် မသိတော့ဘူး။ ဆေးဖြန်းရတော့ ကျန်းမာရေးလည်း မကောင်းဘူး”ဟု ၎င်းအမျိုးသမီးက ပြောသည်။

ယခုကဲ့သို့ ရာသီပေါ် ကုန်စိမ်းသီးနှံများ အရှုံးပေါ်နေသော်လည်း စားသောက်ကုန်ဈေးနှုန်း မြင့်တက်လာသည့်အပြင် စက်သုံးဆီများ ပြတ်လပ်ခြင်းကြောင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက်ပါ ခက်ခဲပြီး ကုန်ပစ္စည်းများ ပြတ်လပ်သွားမည်ကို စိုးရိမ်နေကြောင်း အဆိုပါ ဒေသခံတစ်ဦးက ထပ်လောင်းပြောသည်။

လက်ရှိ ဆောင်းအကုန် နွေအကူးကာလ အင်းလေးဒေသတွင် ရေပြန်ကျနေသော်လည်း ရေများ ပုပ်ပွလာပြီးနောက်တွင် သောက်သုံးရေအတွက် သန့်ရှင်းသော ရေများ မရရှိခြင်းကြောင့် ကလေးသူငယ်များ အရေပြားယားယံခြင်း ဖြစ်ပွားနေသည်ဟု အသက် ၃၀ အရွယ်ခန့် အမျိုးသားတစ်ဦးက ပြောသည်။

အင်းလေးဒေသရှိ ကျေးရွာတစ်ချို့တွင် ကြက်ခြေနီအဖွဲ့မှ တစ်ကိုယ်ရည် သန့်ရှင်းရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ကျန်းမာရေး ပညာပေး လာရောက်ဟောပြောပေးပြီး လိမ်းဆေး၊ သောက်ဆေး အနည်းငယ် ပေးသွားသော်လည်း ကျေးရွာအများစုသို့ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အသိပညာပေး လာရောက်ဟောပြောရန် လိုအပ်နေကြောင်း ၎င်းက ဆက်ပြောသည်။

“အခုတော့ ရေတွေ ပြန်ကျနေတော့ ရေတွေ ပုပ်လာတယ် ရေနောက်တယ်။ ရေတွေ မသန့်တော့ ဝမ်းလျှော ဝမ်းပျက်တာတွေ ယားယံတာတွေ ဖြစ်ကြတယ်။ ကလေးနဲ့ လူငယ်တွေ အဖြစ်များတယ်။ အင်းလေးမှာက စစ်ရှောင်တွေလည်း များလာတယ်။ အိမ်သာတွေလည်း အုတ်နဲ့ဆို ပိုကောင်းတယ်။ အင်းထဲမှာ အိမ်သာတွေက မသန့်တော့ ပိုးဆိုးတယ်”ဟု ၎င်းအမျိုးသားက ပြောသည်။

အင်းလေးဒေသတွင် အရေပြားရောဂါ ဖြစ်ပွားနေသည်မှာ ကလေးသူငယ်များနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင် အများဆုံးဖြစ်ပြီး တကိုယ်ရည် သန့်ရှင်းမှု နည်းပါးသည့်အပြင် မသန့်ရှင်းသော ရေကို အသုံးပြုနေရခြင်းကြောင့် ကူးစက်နေကြောင်း ဒေသခံတစ်ဦးက ပြောသည်။