Wednesday, January 28, 2026

တိတ်ဆိတ်မှုတွေနဲ့ ပီမိုင်တိုင်း

“မႂ်ႇသုင်ၶႃႈ ပီႈၼွင့်ႁဝ်းၶဝ်” (မိုင်ဆုန်ခ ပီနောင့်ဟောဝ်းခေါင်) လို့ စုပေါင်း ဟစ်ကြွေးလိုက်ပြီး နောက်မှာတော့ သျှမ်းနှစ်သစ်ကူး တေးသီချင်းများကို စတင်သီဆိုကြသည်။

သျှမ်းနှစ်သစ်ကူး မရောက်ခင် တစ်ပတ်အကြိုခန့် ကတည်းကပင် နှစ်သစ်ကူးကို ကြိုဆိုကြရန်အတွက် အိမ်တိုင်း ပြင်ဆင်ကြလေသည်။

သီချင်းများ သီဆိုရန်အတွက် အိုးစည်ဝိုင်းငှားရမ်းခြင်း၊ သီဆိုသူများကို ကျွေးမွေးရန်နှင့် ကြိုဆို ဖိတ်ခေါ်အိမ်များကို စာရင်းပြုစုခြင်း၊ အလှူခံငွေများကို သုံးစွဲဖို့ရာ စီစဉ်ကြခြင်း စသဖြင့် ရပ်ကွက် အလိုက် လူကြီးလူငယ် ပျိုပျိုအိုအို ကလေး အစ တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင်နေကြလေသည်။

အိုးစည်ဝိုင်းများကတော့ နေ့လည်လောက်က စတင်ကာ အသံစမ်းကြလေသည်။ မိုက်စမ်းကြလေသည်။ အိုးစည်ဝိုင်းမှာ နှစ်စဉ် ပါဝင်နေကြ အသက်ကြီး အဆိုတော် သျှမ်းအမျိုးသမီးကြီးများလည်း ပါဝင်သည်။ အသံများက ချိုသာသည်။ သျှမ်းသီချင်းများကို ပီပီသသနဲ့ ရင်ခေါင်းသံ ပါအောင် သီဆိုကြသည်။

ဖိတ်ခေါ်အိမ်များကလည်း လာရောက် သီဆိုဂါရဝပြုမည့် သူများကို ကျွေးမွေးဖို့ရာအတွက် မနက်ခင်းကတည်းက အလုပ်ရှုပ်နေကြသည်။ တစ်အိမ်က တို့ဟူးနွေး၊ တစ်အိမ်က ကြာဇံချက်၊ နောက်တစ်အိမ်က ဆီချက်၊ နောက်တစ်ခါက ခေါက်ယာဂု စသဖြင့် အကျွေးအမွေး အမယ် မထပ်စေရန် အတွက် အိမ်ရှင်မများ ခေါင်းစား နေကြသည်။

စစ်ကောင်စီလေကြောင်းကြောင့် ပျက်စီးသွားသည့် လားရှိုးအရပ်သားနေအိမ်များ

ဖိတ်ခေါ်အိမ်က ကျွေးမွေးဖို့ရာအတွက် ပတ်ဝန်းကျင် အိမ်နီးနားချင်းများကလည်း စုပေါင်း ပါဝင် လုပ်ဆောင် ပေးနေကြသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုလုံး ရယ်သံများဖြင့် ဆူညံနေကြသည်။

တစစ မိုးမှောင်လာတာနဲ့အတူ ချမ်းအေးလှတဲ့ ဆောင်းလေ ကို ခံနိုင်ရည်ရှိဖို့ရာ ခြေအိတ်၊ လက်အိတ်များ၊ ဦးထုတ်များနဲ့ အရောင်အသွေး စုံလှတဲ့ အနွေးထည် ထူထူကြီးတွေကို ဝတ်ပြီး တုတ်ဆူး (မီးရှူးခံ) ထွက်ဖို့ရာ တာဆူနေကြလေ သည်။

အိုးစည်သံသဲ့သဲ့ လင်းကွင်းသံ သဲ့သဲ့ အသံကပင် ဆောင်းလေနဲ့ အတူ တစ်ကိုယ်လုံး လှုပ်ခါရမ်းလျှက် ရှိနေသည်။ ညဉ့်နက်လျှင် အိပ်နှင့်ကြဖို့ အိမ်သားတွေကို မှာထားကြသည်။ အိမ်သားတွေကလည်း အနွေးထည် ထူထူဝတ်ကြဖို့ရယ်နှင့် ခြေညှပ်ဖိနပ် စီးရန် တိုက်တွန်းကြသည်။

အိုးစည်သံများ နီးကပ်လာသည် နှင့်အမျှ အပြုံးများကနေ တဆင့် ရယ်သံတွေ အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်။ နှုတ်ကနေလည်း သျှမ်းသီချင်းများကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ညည်းနေလေသည်။

လက်ခုပ်သံများက အိုးစည်သံများနဲ့အတူ စည်းချက်ကျနေသည်။ ဓားသိုင်းအက၊ တိုးနယား ကသူတွေအကြား ဝင်ရောက် က ကြလေသည်။ သီချင်း မရကြတဲ့ သူတွေက စာရွက်လေးတွေ ကိုယ်စီကိုင်ကာ လိုက်ဆိုနေကြသည်။

ဘာသာမတူ လူမျိုးမတူသူ ဒေသခံတွေကလည်း ခေါင်းများ ယမ်းခါကာ ပါးစပ်လှုပ် ကိုယ်လှုပ်ကာ က ကြသည်။ ဝိုင်းပတ်ကာ က ကြသည်။ တစ်အိမ်ဝင် တစ်အိမ်ထွက် သီဆို ကပြကာ ဆုတောင်းကြသည်။

သိန္နီထိခိုက်ပျက်စီးမှု

“နောင်ဗိန်နောင် … နောင်ဗေနောင်”သီချင်းသည် လေနဲ့အတူ ဝေ့ကာ အိမ်နီးချင်း၊ ရပ်ကွက်တွေကို ပျံ့နှံ့ကြလေသည်။ ထိုအရာကို တုတ်ဆူး (မီးရှူးခံ) ထွက်ခြင်းဟု ခေါ်သည်။ ဖိတ်ခေါ်အိမ်များကို ဂါဝရပြုကာ နှစ်သစ်ဆုမွန်ကောင်း တောင်းပေးပြီး ဆွေမျိုးသားချင်းသဘော ဆောင်သည်ဟု ဆိုသည်။

လာရောက်ဂါဝရ ပြုသူများကို အိမ်ရှင်များက အလှူငွေ ထည့်ဝင်ကြသည်။ အစားအသောက်များဖြင့် တည်ခင်းဧည့်ခံကြသည်။ တစ်အိမ်မှ နောက်တစ်အိမ်၊ နောက်တစ်အိမ်မှ နောက်တစ်အိမ်ဖြင့် တစ်ပတ်တာလုံး စည်ကားလျှက်ရှိသည်။

ထို မီးရှူးခံထွက်ပြီးနောက်ပိုင်းသျှမ်းနှစ်သစ်ကူးပွဲကို ကျင်းပဖို့ တာဆူပြီး ပြင်ဆင်နေကြသည်။

အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ခရစ်နှစ်အရ ဆိုရင်တော့ ယခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၃၀ ရက်နေ့ ည ၁၂ နာရီနှင့် ၁ မိနစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်အကူးနေ့သည် သျှမ်းနှစ်သစ်ကူးပွဲတော် “ပီမိုင်တိုင်း” ပါပဲ။

ဒီနှစ် နတ်တော်လဆန်း ၁ ရက် သျှမ်းနှစ်သစ်ကူးနေ့သည် ၂၁၁၉ နှစ်မြောက် ဖြစ်ပြီး “မြွေ”နှစ်ကို ချဉ်းနင်းရောက်ရှိလာပါပြီ။

သျှမ်းလူမျိုးတွေဟာ ကိုယ်ပိုင်စာ၊ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကား၊ ကိုယ်ပိုင်ယဉ်ကျေးမှုတွေနဲ့ ရှိလာတာ နှစ်ပေါင်း ၂၁၁၉ နှစ် ရှိပါပြီ။

သျှမ်းနှစ်သစ်ကူးနေ့တွင် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ ကျင်းပကြသည်။ ရိုးရာအစားအသောက်များဖြင့် ဧည့်ခံကျွေးမွေးကြသည်။ နှစ်သစ်ကို ကြိုဆိုကြသည်။ ဖယောင်းတိုင်မီးများဖြင့် ထွန်းညှိပူဇော်ကြသည်။ မီးပုံပွဲ အလည်မှာ ထားကာ ဆုတောင်းကြသည်။

လူကြီးလူငယ် အသက်အရွယ် အပိုင်းအခြားမရှိ အားလုံး ဝိုင်းဖွဲ့သီဆို ကကြသည်။ အိုးစည်သံများက ရပ်နားသွားခြင်းမရှိ။ တစတစ ကျယ်လောင်လာသည်။ တောက်လောင်နေသည့် မီးပုံကြီးကို ဝန်းရံထားကာ ချမ်းအေးလှတဲ့ ဆောင်းဒဏ်ကို လှုပ်ရှားမှုများဖြင့် တွန်းကန်ထားလေ သည်။

နှစ်သစ်ကူးနေ့မှာ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေကို ဂါဝရပြုတာ၊ သျှမ်းသူရဲကောင်းတွေကို ဘွဲ့တံဆိပ် ချီးမြှင့်တာ၊ ဂီတစာပေ အနုပညာရှင်များကို ဆုပေးတာ၊ စီးပွားလာဘ်လာဘ တိုးပွားအောင် ဆုတောင်းပေးတာ စသည့် အစဉ်အလာတွေနှင့် ကျင်းပခြင်း ဖြစ်သည်။ ရပ်ကွက်တိုင်း၊ ကျေးရွာတိုင်း၊ မြို့နယ်တိုင်း အစဉ်အလာ မပျက်ခဲ့ကြပေ။

“အိုးစည်သံ သဲ့သဲ့တော့ ကြားနေရတယ်၊ ဟိုး … ဘက် ရွာတွေဘက်က နေမှာပါ၊ ဒီဘက်မြို့တွေ မှာတော့ မလုပ်ကြတော့ပါဘူး၊ အကုန်လုံး မည်းမှောင်တိတ်ဆိတ်နေတာပဲ”ဟု နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော်ကြာ ပီမိုင်တိုင်းပွဲကို မလွတ်တမ်း ပါဝင်ခဲ့သူ နန်းမိုခမ်းက ဆိုလေသည်။

ယခုနှစ်မှာတော့ စစ်မီးဒဏ်တွေကြောင့် သျှမ်းပြည်တဝှမ်းလုံးမှာ သျှမ်းနှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကို ပျော်ရွှင်အောင် မကျင်းပနိုင်ခဲ့ပါဘူး။

ပတ်ဝန်းကျင် တစ်ခုလုံး တိတ်ဆိတ်နေသည်၊ မည်းမှောင်နေသည်။ အချို့အိမ်များသည် အုတ်ပုံကြီးအဖြစ် အသွင်ပြောင်းနေသည်။ အိမ်တိုင်များက မီးလောင်တာတွေကြောင့် မည်းနက်နေသည်။ အချို့အိမ်တွေက ကွဲအက်နေတဲ့ မှန်ပြတင်း တံခါးတွေကို တိတ်တွေနှင့် ကပ်ထားကြသည်။

အချို့အိမ်တွေကတော့ ပေါက်ပြဲနေတဲ့ ခေါင်မိုးတွေကို တာလပတ်ကြီးများနဲ့ အုပ်မိုးထားသည်။ အချို့အိမ်တွေကတော့ လူမနေဘဲ အလွတ်ကြီး ဖြစ်နေကြသည်။ တိုက်ခတ်လာတဲ့ ဆောင်းလေငြင်းဒဏ်ကို စောင်ပါးလေးနဲ့ ကာကွယ်ထားကြသည်။ ကြမ်းကြား တံခါးကြားက တိုးဝင်လာတဲ့ ဆောင်းလေကို လူကြားထဲ မဝင်လာအောင် ခန္ဓာကိုယ်ချင်း ပူးကပ်ထားကြရသည်။

အသက်ကြီးကြီး လူအိုတွေ ငေါင်စင်းစင်း ထိုင်နေကြပြီး ကောင်းကင်ကြီးကို မော့ကြည့်နေကြသည်။ သက်လတ်ပိုင်း လူတွေကတော့ နေ့စဉ် စားဝတ်နေရေးအတွက် စိုက်ထားတဲ့ သီးနှံတွေကို တပိုင်တနိုင် ရောင်းချနေကြရသည်။

သွားခပ်သုတ်သုတ် စားခပ်သုတ်သုတ်ဖြင့် မျက်နှာများက ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုနှင့် စိုးရိမ်သောက ကိုယ်စီဖြင့်။ လူငယ်တွေကတော့ မရှိကြတော့ပါ။ အချို့တွေကတော့ မိသားစု စုံစုံညီညီ ရှိနေကြသည်။

သို့သော် ကိုယ့်ရပ်ရွာ ကိုယ့်နေအိမ်မှာ မဟုတ်ကြ။ အချို့က တဘက်နိုင်ငံမှာ၊ အချို့က တခြား မြို့ရွာမှာ၊ အချို့ကတော့ ဒုက္ခသည်စခန်းတွေမှာ၊ အချို့က ဆေးရုံမှာ။

“မနက်ဆို ရှိနိုင်တဲ့ အလုပ်လေး ပြေးရှာ၊ ပြေး ဈေးရောင်း။ ဟိုက ဒီက ခေါ်ရင်လည်း ကြံပဲ ချိုးရ ချိုးရ၊ ပေါင်းပဲ နုတ်ရ နုတ်ရ နဲ့ ပီမိုင်တိုင်းကိုတောင် မေ့နေတယ်။ သမီးဖြစ်သူက ဖုန်းဆက်လာမှ ‌ဪ … ဟုတ်သားပဲ ဆိုပြီး သတိရတာ”ဟု နန်းမိုခမ်းက ဆိုသည်။

နှစ်စဉ် ပီမိုင်တိုင်း သျှမ်းနှစ်သစ်ကူးမတိုင်ခင် အိမ်ပြန်လာတတ်သည့် သမီးဖြစ်သူ၏ နှုတ်ဆက်စကားသံတွေထဲ အိမ်လွမ်းကြောင်း ပြောဆိုမှုကြောင့် နန်းမိုခမ်းတစ်ယောက် ငိုကြွေးမိကြောင်း ပြောပြသည်။

ပီမိုင်တိုင်းဆိုလျှင် ထိုင်းနိုင်ငံမှာ အလုပ်လုပ်နေသည့် သမီးဖြစ်သူက အမြဲ အိမ်ပြန်လာတတ်ပေမယ့် ဒီနှစ်တော့ အိမ်မပြန်နိုင်ခဲ့ကြောင်းလည်း ပြောပြသည်။

ခေတ္တ ခဏ အိမ်မပြန်နိုင်တော့သည့် လူများစွာ ရှိနေသည်။ အချို့ကတော့ ယာယီ အိမ်မပြန်နိုင်ပေမယ့် အိမ်ပြန်ဖို့ကို မျှော်လင့်တောင့်တနေကြသည်။ အချို့တွေကတော့ တသက်တာ အိမ်မပြန်နိုင်ကြတော့။ မိသားစုနှင့် တသက်စာ ကွဲကွာသွားကြလေပြီ။ ရှင်ကွဲ ကွဲသူ၊ သေကွဲ ကွဲသူများ များပြားလာသည်။

အိုးစည်သံတွေ အစား သေနတ်သံများ နေရာယူထားလေသည်။ မီးပုံပွဲ အစား မီးတောက်ကြီးများ တောက်လောင်နေသည်။ ဒါပေမယ့် သျှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှာတော့ သီချင်းသံတွေ အစား ငိုကြွေးသံတွေ ဖုံးလွှမ်းနေသည်။

“ႁႂ်ႈယူႇလီ မီးငိုၼ်းၵၼ်သေၵမ်းၶႃႈ” (ဟိုင့်ယူလီ မီးငင်းကန်ဆေကမ်းခ)

နန်းလောဝ် ရေးသားသည်။

Leave a Comments

promotion

SHAN Membership

฿ 19฿ 169 /mo
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ႁဵၼ်းဢဝ်ၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ၊ ရေႊတီႊဢူဝ်ႊ၊ ထႆႇႁၢင်ႈ၊ Blogger, Vlog ထႆႇဝီႊတီႊဢူဝ်ႊ တတ်းတေႃႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပိုၼ်ၽႄႈ
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၵၢၼ်သိုဝ်ႇ
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်လႅၵ်ႈလၢႆႈပိုၼ်ႉႁူႉပၢႆးႁၼ် ဢၼ်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၸတ်းႁဵတ်း
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းတွင်ႈထၢမ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ပၢႆးမွၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၶေႃႈ ဢၼ်ၶႂ်ႈႁူႉၶႂ်ႈငိၼ်း။
  • လႆႈႁပ်ႉဢၢၼ်ႇ ၶၢဝ်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်း ပိူင်ပဵၼ်ဝူင်ႈလႂ်ဝူင်ႈ ၼၼ်ႉ။

Related News

Latest News

သျှမ်းမြောက်စစ်ရေးပဋိပက္ခကြား PR စနစ်ဖြင့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ခွဲတမ်းရရှိရေး နိုင်ငံရေးပါတီများ မျှော်လင့်

0
သျှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် စစ်ရေးပဋိပက္ခများကြောင့် မြို့နယ်အများစုတွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပနိုင်ခြင်း မရှိသော်လည်း အချိုးကျကိုယ်စားပြု PR စနစ်ဖြင့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ခွဲတမ်းရရှိရေး နိုင်ငံရေးပါတီများ မျှော်လင့်နေကြောင်း စုံစမ်းသိရသည်။ စစ်ကော်မရှင် ကျင်းပနေသည့် ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရောနှောထားသော ကိုယ်စားလှယ်အချိုးကျစနစ် (MMP) ကျင့်သုံး၍ အမျိုးသားလွှတ်တော်နှင့် ပြည်နယ်/တိုင်း...

ကျောက်မဲမြို့နယ် SSPP နှင့် TNLA စစ်ရေးတင်းမာ၊ တိုက်ပွဲဖြစ်မည်ကို ဒေသခံစိုးရိမ်

0
သျှမ်းပြည် ကျောက်မဲမြို့နယ်တွင် ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ/ ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (SSPP/SSA) နှင့် တအာင်း(ပလောင်) အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် TNLA တို့ မြေပြင် စစ်ရေးတင်းမာနေကြောင်း စုံစမ်းသိရသည်။ ဇန်နဝါရီလ ၁၇ ရက်မှ ညနေပိုင်းမှ စတင်ပြီး ကျောက်မဲမြို့နယ်အတွင်း တော့ဆန်ကျေးရွာအုပ်စုရှိ SSPP တပ်စခန်း အနီးသို့ TNLA ဘက်မှ...

PNLA ထိန်းချုပ်သည့် ကဒူးကြီးဒေသကို စစ်ကော်မရှင်တပ်နှင့် PNO ပူးပေါင်းပြီး ထိုးစစ်ဆင်နေ

0
ပအိုဝ့်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PNLA) ဌာနချုပ်တည်ရှိရာ သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း မောက်မယ်မြို့နယ် ကဒူးကြီးဒေသကို စစ်ကော်မရှင်တပ်နှင့် ပအိုဝ်းပြည်သူ့စစ် PNO တို့ ပူးပေါင်းပြီး ထိုးစစ်ဆင်နေကြောင်း သတင်းရရှိသည်။ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ စစ်ကော်မရှင်တပ်နှင့် ပအိုဝ်းပြည်သူ့စစ် PNO တို့သည် မောက်မယ်မြို့နယ် ဟိုနမ့်ကျေးရွာအုပ်စုမှ PNLA လှုပ်ရှားရာ တောထဲသို့...

ဖယ်ခုံနှင့် ပင်လောင်း နယ်စပ်တကြော လေးလကျော်ကြာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွား

0
သျှမ်းပြည် ဖယ်ခုံနှင့် ပင်လောင်း နယ်စပ်တကြောတွင် စစ်ကော်မရှင်တပ်နှင့် ကရင်နီတော်လှန်ရေး တပ်ပေါင်းစုတို့ ၄ လကျော်ကြာ ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနေကြောင်း သိရသည်။ ဖယ်ခုံနှင့် ပင်လောင်း နယ်စပ်တကြောရှိ တောင်စလုံးနှင့် မြောက်စလုံးကျေးရွာကြားတွင် စစ်ကော်မရှင်တပ်ဘက်မှ ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၂၅ အောက်တိုဘာလတွင် နေရာယူ တပ်စွဲထားပြီး ကျေးရွာအနီးအနားသို့ နေ့စဉ်နီးပါး...

ပင်လောင်းစစ်‌ရှောင်များ နေရပ်ပြန်လာသော်လည်း ပြန်လည်ထူထောင်ရေး မလုပ်နိုင်သေး

0
သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ ပင်လောင်းမြို့နယ် နန်းနိမ့်ကျေးရွာသို့ နေရပ်ပြန်လာကြသော စစ်ဘေးရှောင်များသည် တိုက်ပွဲကြောင့် နေအိမ်ပျက်စီးမှုများကို ပြန်လည်ပြုပြင်မှု မလုပ်နိုင်သေးကြောင်း သတင်းရရှိသည်။ လွန်ခဲ့သည့် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် စစ်ကော်မရှင်တပ်၊ ပအိုဝ်းပြည်သူ့စစ် (PNO/PNA) တပ်နှင့် ကရင်နီတော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစုတို့ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့်တိုက်ပွဲကြောင်း ပင်လောင်းမြို့နယ် တောင်မဲသင်းကျေးရွာ၊ နန်းနိမ့်ကျေးရွာ နှင့် ပင်ပုံကျေးရွာ မှ...