ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် အစည်းအဝေး တက်ရောက်ရန် အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ ရောက်နေချိန် နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အသက်ရှင် ဘေးကင်းနေကြောင်း သက်သေပြရန် စစ်အစိုးရအား ဖိအားပေးရေး အာဆီယံပါလီမန်အမတ်များ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ (APHR)က အာဆီယံခေါင်းဆောင်များကို စာပေးပို့ တိုက်တွန်းလိုက်သည်။

ယမန်နေ့ (ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက်) ရက်စွဲဖြင့် အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတနှင့် အရှေ့တီမောသမ္မတထံသို့ ပေးပို့သည့် စာထဲတွင် မတရားဖမ်းဆီးခံထားရသော ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား အားလုံးကို ချွင်းချက်မရှိ လွှတ်ပေးရေး စစ်အစိုးရကို ဖိအားပေးရန် APHR က တောင်းဆိုထားသည်။

အလားတူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ၎င်းမိသားစုဝင်များ၊ ဥပဒေအကြံပေးများနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူများက သီးခြားလွတ်လပ်စွာ တွေ့ဆုံခွင့် ရရှိရေးကို စစ်အစိုးရဘက်က မဖြစ်မနေ ခွင့်ပြုရမည့် အခြေအနေအဖြစ် သတ်မှတ်ရန် လက်ရှိအာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတထံ တိုက်တွန်းထားသည်။

ထို့အပြင် အာဆီယံနိုင်ငံများထဲ တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်ဖြင့် ယခုနှစ် ၂၀၂၆ တွင် စစ်အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ကို ပထမဆုံးအကြိမ် တရားစွဲ အမှုဖွင့်ခဲ့သည့် အရှေ့တီမော အစိုးရအနေဖြင့်လည်း မြန်မာ့အရေးကို ပိုမိုထိရောက်စွာ အရေးယူလုပ်ဆောင်ရန် APHR ပေးစာထဲတွင် ရေးသားထားသည်။

အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မစ္စ လာဇရို၏ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက် ထုတ်ပြန်ချက်တွင် အာဆီယံ ဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ရပ်ကို ထပ်မံအတည်ပြုခဲ့သော်လည်း လက်တွေ့ရလဒ်များထဲ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အသက်ရှင် ဘေးကင်းနေကြောင်း အတည်ပြုနိုင်ရန် အထောက်အထားရရှိရေးကို ရလဒ်တိုင်းတာနိုင်သည့် စံနှုန်းအဖြစ် သတ်မှတ်သင့်ကြောင်း အာဆီယံလွှတ်တော်အမတ်များအဖွဲ့က အကြံပြုသည်။

ယခု ဇူလိုင်လအတွင်း အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများနှင့် စစ်အစိုးရခန့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတို့ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့တွင် အလွတ်သဘော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့စဉ် အသက် ၈၁ နှစ်အရွယ်ရှိ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်မှာ သတ်မှတ်နေအိမ်တွင် ကောင်းမွန်စွာ ရှိနေကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းမှ မြေပြင် ပကတိအခြေအနေကို လူကိုယ်တိုင် တွေ့မြင်စစ်ဆေးရန် လိုအပ်ကြောင်း အသိပေးခဲ့သည်။

ထိုင်းနိုင်ငံသည် လာမည့် နိုဝင်ဘာလ အာဆီယံ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးမတိုင်မီ မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်ရန် လျာထားသည့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု ခရီးစဉ်အတွင်း အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စ လာဇာရို အား ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် လူကိုယ်တိုင် တွေ့ခွင့်ပေးရန် တရားဝင် တောင်းဆိုထားပြီး၊ ထိုသို့တွေ့ဆုံခွင့်ရရှိရေးသည် စစ်အစိုးရဘက်မှ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ရှိ၊ မရှိ တိုင်းတာမည့် အဓိက စံနှုန်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြောင်း ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးက ပြောဆိုထားသည်။