နိုင်ငံခြားကုန်ပစ္စည်းများ တင်ဆောင်ခွင့်ကို စစ်ကော်မရှင်က ယာယီပိတ်ပင်ထားသည်မှာ ၅ လနီးပါး ရှိလာပြီဖြစ်သဖြင့် သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် အခြေခံဆေးဝါးများ ပြတ်လပ်ကာ ဈေးနှုန်းများမှာ ယခင်ထက် ၃ ဆခန့်အထိ အဆမတန် မြင့်တက်နေကြောင်း စုံစမ်းသိရသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၂၅ သြဂုတ်လ ဒုတိယပတ်မှစတင်၍ နိုင်ငံခြားသုံးငွေ ကြီးကြပ်မှုကော်မတီ၏ ညွှန်ကြားချက်ဖြင့် နိုင်ငံခြားမှ တင်သွင်းသည့် စားသောက်ကုန်၊ လူသုံးကုန်နှင့် ဆေးဝါးများကို နယ်စပ်ပေါက်များနှင့် ပင်လယ်ရေကြောင်းမှ တင်သွင်းခွင့် ပိတ်ပင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ထိုသို့ ပိတ်ပင်ထားမှုကြောင့် သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းရှိ မြို့နယ်များတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ တင်သွင်းသည့် ဆေးဝါးများ အဓိကပြတ်လပ်နေပြီး ဆီးချိုး၊ သွေးတိုးနှင့် သွေးကျဆေးကဲ့သို့ နာတာရှည်ရောဂါသည်များ အမြဲမပြတ် သောက်သုံးနေရသည့် ဆေးဝါးများ ဝယ်ယူရန် ခက်ခဲနေကြောင်း ကျေး/လက်ကျန်းမာရေး ဆရာမတစ်ဉီး က သျှမ်းသံတောင်ဆင့်ကို ပြောသည်။

“ဆေးတွေကတော့ တကယ်ကို ပြတ်နေတာ။ ပြည်တွင်းဖြစ်ဆေးတွေ ရှိပေမဲ့ လူနာတွေ အဓိကအားကိုးနေရတဲ့ နိုင်ငံခြားဆေးတွေက မရှိတော့ဘူး။ အဓိက ဆီးချိုးဆေးတွေ၊ သွေးတိုးသွေးကျဆွေးတွေ ပြတ်နေတာပေါ့” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

နိုင်ငံခြားမှ တင်သွင်းသည့် ဆေးဝါးများ ပြတ်လပ်မှုကြောင့် ဆေးဝါးဈေးနှုန်းများမှာလည်း အဆမတန် မြင့်တက်လျက်ရှိရာ ယခင်က ၅,၀၀၀ ကျပ်သာ ပေးရသည့် အားဆေးတစ်မျိုးမှာ ယခုအခါ ၈,၀၀၀ မှ ၁၀,၀၀၀ ကျပ်အထိ ဖြစ်လာသည်။

အလားတူ ယခင်က ၁၀,၀၀၀ ကျပ် ဝန်းကျင်သာရှိသည့် ကလူးကျယ် (Glucogel) ကဲ့သို့ လိမ်းဆေးတစ်ဗူးမှာ ယခုအခါ ၃၀,၀၀၀ ကျပ်ကျော်အထိ မြင့်တက်နေကြောင်း သိရသည်။

“ဆေးဈေးတွေက ပုံမှန်ထက် တစ်ဆ၊ နှစ်ဆမက တက်နေတာ။ လိမ်းဆေးဆိုရင် အရင်က တစ်သောင်းကျော်၊ နောက်တော့ တစ်သောင်းရှစ်ထောင်၊ အခုနောက်ဆုံး တစ်ခေါက်ဝယ်တာ သုံးသောင်းကျော် ပေးလိုက်ရတယ်။ တချို့ဆေးတွေက ထုတ်မရောင်းတာရှိတယ်၊ စီးပွားရေးလုပ်ကွက်လိုမျိုးပေါ့။ တချို့က အချိန်ကောင်းမှ ထုတ်ရောင်းရင် ဈေးတက်သွားတာမျိုးပေါ့” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

ထိုဆေးဝါးပြတ်လပ်မှုကြောင့် နာတာရှည်ရောဂါဖြစ်သည့် နှလုံး၊ သွေးတိုး၊ဆီးချိုရှိသူများသည် ဆေးပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆေးစျေးနှုန်းမြင့်တက်မှုကြောင့် အခက်အခဲများ ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း သိရသည်။

“ အရင်က ဆေးကို တခါဝယ်ရင် နှစ်လစာ၊ သုံးလစာ ဝယ်လို့ရတယ်။ အခုက တစ်လ တစ်ခါတောင် ဝယ်ဖို့ အဆင်မပြေတော့ဘူး။ နောက် အရင်က ကျမဝယ်နေကျ ဆေးတွေ ၄သောင်းကျပ်ပဲ အခုဆိုရင် တစ်သိန်း ရှစ်သောင်းကျပ်ထိမြင့်တက်လာတယ်။ သောက်နေကျဆေးမရလို့ ဆင်တူတာ ဝယ်သောက်နေရတယ်” ဟု နှလုံးရောဂါဖြစ်ပြီး ဆေးကို သောက်သုံးနေရသည့် အမျိုးသမီးတစ်ဉီးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကိုပြောသည်။

ဆေးဝါးပြတ်လပ်မှုကြောင့် ဆေးစွဲသောက်နေရသည့် လူနာများမှာ မိမိတို့ သောက်နေကျ တံဆိပ်မဟုတ်ဘဲ အာနိသင်တူသည့် အခြားဆေးဝါးများကို ပြောင်းလဲသောက်သုံးနေရသဖြင့် အကျိုးသက်ရောက်မှု အနည်းငယ် ကွားခြားနိုင်ကြောင်းလည်း ကျေး/လက် ကျန်းမာရေးဆရာမ က သတိပေးသည်။

“ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးကတော့ ဆိုးဆိုးဝါးဝါး မရှိနိုင်ပေမဲ့ ထုတ်လုပ်တဲ့ ကုမ္ပဏီချင်းမတူတော့ သောက်နေကျ ဆေးနဲ့ အာနိသင် ကွားခြားမှုကတော့ အနည်းနဲ့အများ ရှိမှာပဲ” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

လက်ရှိတွင် ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးမြို့များမှတစ်ဆင့် သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းသို့ တင်ပို့သည့် ဆေးဝါးများကို ကလောနှင့် သာစည်လမ်းပိုင်းရှိ ကျွဲတပ်ဆုံ စစ်ဆေးရေဂိတ်တွင် စစ်ကော်မရှင်က တင်းကျပ်စွာ စစ်ဆေးဖမ်းခြင်းနှင့် ငွေညှစ်တောင်းခံခြင်းများ ပြုလုပ်နေခြင်းကြောင့် ဆေးဝါးစီးဆင်းမှု လုံးဝရပ်တန့်လုနီးပါး ဖြစ်နေကြောင်း ကုန်သည်များနှင့် ယာဉ်မောင်းများထံမှ သိရှိရသည်။