သျှမ်းပြည် မြို့နယ်အချို့၌ စစ်မှုထမ်း အပတ်စဉ် (၂၁) အတွက် လူသစ်စုဆောင်းရာတွင် လူငယ်များ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေကြသဖြင့် လူစားထိုးရန် ရပ်/ကျေးအုပ်ချုပ်ရေးမှူးများက ပွဲစားများမှတစ်ဆင့် ချိတ်ဆက် ဝယ်ယူနေရကြောင်း ဒေသခံများက ပြောသည်။

စစ်မှုထမ်း အပတ်စဉ် (၂၁) အတွက် လူသစ်စုဆောင်းမှုများကို ပြီးခဲ့သည့် ဇန်နဝါရီလ ပထမပတ်မှစ၍ တောင်ကြီး၊ ဟိုပုံး၊ နမ့်စန်၊ ကွန်ဟိန်း၊ ကာလိ၊ ပင်လောင်းနှင့် မိုင်းတုံ မြို့နယ်များတွင် ပြုလုပ်နေခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ဒေသခံများက ပြောသည်။

နမ့်စန်၊ ကွန်ဟိန်းနှင့် ကာလိ မြို့နယ်များတွင် စစ်မှုထမ်းရန် လူငယ်များ မရှိသဖြင့် မြို့နယ် ဦးစီးမှု၊ လဝက ဦးစီးမှုနှင့် ရပ်ကွက်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများ ကိုယ်တိုင်က ပွဲစားများမှတစ်ဆင့် ချိတ်ဆက်ဝယ်ယူနေရကြောင်း နမ့်စန်မြို့ခံ တစ်ဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

ထိုသို့ ဝယ်ယူရာတွင် တစ်ဉီးလျှင် ကျပ် သိန်း ၅၀၊ ၆၀ ဝန်းကျင်သာ ရှိသော်လည်း ရပ်ကွက်/ ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူး များက သိန်း ၁၀၀ မှ ၁၁၀ အထိ တိုးမြှင့်ကောက်ခံကာ ကိုယ်ကျိုးရှာနေကြောင်း ဆိုသည်။

“တစ်မြို့နယ်ကို ၁၅ ယောက်လောက် တောင်းတယ်။ အတတ်နိုင်ဆုံးကတော့ တစ်ဝက်ပေါ့။ ဗမာပြည်ကကို ခေါ်ရင် ပွဲစားကနေတစ်ဆင့် ခေါ်ပေးတာရှိတယ်။ လူစားထိုးခေါ်ရင် သိန်း ၅၀၊ ၆၀ ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် အုပ်ကြီးတွေက သိန်း ၁၀၀ အထိ တောင်းတယ်။ တချို့ရပ်ကွက်တွေဆိုရင် သိန်း ၁၁၀ အထိ ပေးရတယ်” ဟု ၎င်းက ပြောသည်။

ဇန်နဝါရီလ ဒုတိယပတ်မှ စတင်ပြီး ကွန်ဟိန်းနှင့် ကာလိမြို့တွင် စစ်ကော်မရှင်တပ်နှင့် ၎င်းလက်အောက်ခံ ထွေအုပ်ရုံးမှ မြို့ပေါ် ရပ်ကွင်းအတွင်း နေထိုင်သည့် ပြည်သူများ နေအိမ်သို့ အကြောင်းကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

၎င်းစာထဲတွင် စစ်မှုထမ်းအပတ်စဉ် (၂၁) အတွက် လူစားထိုးရန် တစ်အိမ်ထောင်လျှင် (၅၀,၀၀၀) ကျပ်ဖြင့် ကောက်ခံရန်ပါရှိကြောင်း ဒေသခံများက ပြောသည်။

“ရပ်ကွက် တစ်ခုနဲ့တစ်ခု မတူဘူး။ သူတို့ အုပ်စုခွဲပြီး တောင်းတာ။ ဥပမာ – ချမ်းသာတဲ့အိမ်ဆိုရင် ငါးသောင်း၊ အလယ်အလတ်ဆိုရင် သုံးသောင်း၊ အနိမ့်ဆုံးကတော့ နှစ်သောင်းအထိ ကောက်တယ်။ အထက်ကအမိန့်ကို မလွန်ဆန်နိုင်လို့ဆိုပြီး ထင်းရောင်းစားပြီး တစ်နေ့လုပ်မှ တစ်နေ့စားရတဲ့သူတွေကိုလည်း အကုန်ကောက်တယ်” ဟု အထက်ပါ ဒေသခံတစ်ဦးက ထပ်လောင်း ပြောသည်။

အလားတူ မိုင်းတုံမြို့နယ်တွင်လည်း စစ်မှုထမ်းလစဉ်ကြေး သုံးလစာအတွက် ထည့်ပြီးပြီဖြစ်သော်လည်း ရပ်/ကျေး အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများက ထပ်မံကောက်ယူနေကြောင်း မိုင်းတုံမြို့ခံတစ်ဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

“တကယ်တမ်း သုံးလစာအတွက် ထည့်ပြီးပြီ။ အဲ့ဒါကို အုပ်ချုပ်ရေးမှူးက ဘာမှမသိဘူး၊ အထက်က အမိန့်အတိုင်း ကောက်တယ်လို့ပဲ ပြောတယ်။ ဒီတိုင်းဆက်သွားမယ်ဆိုရင် အခွန်လိုမျိုး ဆောင်နေရမှာပေါ့။ စားဝတ်နေရေး ခက်ခဲနေတဲ့ကြားထဲက ဒီလိုလာကောက်တော့ ဘယ်လိုဖြေရှင်းရမှန်း မသိဘူး။ ဘယ်သူ့ကို အကူအညီခေါ်ရမှန်းလည်း မသိဘူး” ဟု မိုင်းတုံမြို့ခံတစ်ဦးက ပြောသည်။

ထို့အပြင် ပင်လောင်းနှင့် ဟိုပုံးမြို့နယ်တွင်လည်း စစ်ကော်မရှင်၏ စစ်မှုထမ်း လစဉ်ကြေးအပြင် ပအိုဝ်းပြည်သူ့စစ် (PNO/PNA)၏ စစ်အသုံးစရိတ်နှင့် အခွန်ပါ ဆောင်နေရသဖြင့် စိတ်ရောကိုယ်ပါ ပင်ပန်းနေပြီ ဖြစ်ကြောင်း ပင်လောင်းမြို့ခံတစ်ဦးက ပြောသည်။

“အနည်းဆုံး တစ်လကို ငါးသောင်းထည့်ရတယ်။ စစ်မှုထမ်း လစဉ်ကြေးရော၊ စစ်အသုံးစရိတ်ရော၊ အခွန်ရော ထည့်ရတယ်။ ပိုက်ဆံမရှိရင်လည်း ရှိတဲ့ဟာတွေရောင်းပြီး ထည့်ပေးနေရတာ။ ကြာလာတော့ လူတွေလည်း အရမ်းပင်ပန်းနေပြီ” ဟု ပင်လောင်းမြို့ခံတစ်ဦးက ပြောသည်။

ပင်လောင်းမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်များနှင့် ကျေးရွာများတွင် စစ်မှုထမ်း လစဉ်ကြေးအတွက် တစ်အိမ်ထောင်လျှင် ၁၀,၀၀၀ ကျပ် ကောက်ခံနေပြီး ပအိုဝ်းပြည်သူ့စစ် (PNO/PNA)၏ စစ်အသုံးစရိတ်အတွက် တစ်အိမ်ထောင်လျှင် ၃၀,၀၀၀ ကျပ်မှ ၅၀,၀၀၀ အကျပ်အထိ ကောက်ခံနေကြောင်း ဒေသခံများ၏ ပြောပြချက်အရ သိရသည်။

ထို့အပြင် ကားဘီးလိမ့်ခွန်အတွက် ငွေကျပ် ၅၀,၀၀၀ မှ ၂၀၀,၀၀၀ အထိ ပအိုဝ်းပြည်သူ့စစ် (PNO/PNA)ထံ အခွန်ဆောင်ရသေးကြောင်း ဆိုသည်။ ဟိုပုံးမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်များနှင့် ကျေးရွာများတွင်မူ စစ်မှုထမ်း လစဉ်ကြေးအတွက် တစ်အိမ်ထောင်လျှင် ၃၀,၀၀၀ ကျပ်မှ ၅၀,၀၀၀ အကျပ်အထိ ကောက်ခံနေကြောင်း သိရသည်။

တရားဝင် လူဖမ်းစစ်သားစုဆောင်းရန်အတွက် စစ်ကော်မရှင်တပ်က စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြန်လည်အသက်သွင်း ခဲ့သည်မှာ လာမည့် ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ၂ နှစ်ပြည့်ပြီ ဖြစ်သည်။

ထိုဥပဒေကို ၂၀၁၀ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေက ဥပဒေပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး အရပ်သားအစိုးရများ လက်ထက်တွင် ကျင့်သုံးခြင်း မရှိသော်လည်း ယခုအခါ အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ပြန်လည်ကျင့်သုံးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

စစ်မှုထမ်းဥပဒေအရ နိုင်ငံသားတိုင်း စစ်မှုထမ်းရမည်ဖြစ်ကာ အမျိုးသားများအနေဖြင့် အသက် ၁၈ နှစ်မှ အသက် ၃၅ နှစ် မပြည့်မီအထိ သတ်မှတ်ထားပြီး အမျိုးသမီးများအနေဖြင့် အသက် ၁၈ နှစ်မှ အသက် ၂၇ နှစ်အထိ သတ်မှတ်ထားသည်။

စစ်မှုထမ်း အပတ်စဉ်တစ်ခုလျှင် သင်တန်သား ၅,၀၀၀ နှုန်းဖြင့် ၂၀၂၅ ဒီဇင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့အထိ စစ်မှုထမ်း အပတ်စဉ် ၂၀ ကြိမ် ဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ကိန်းဂဏန်းအတိုင်းသာဆိုလျှင် စစ်တပ်က ၂ နှစ်နီးပါးအတွင်း စစ်သားသစ် ၁၀၀,၀၀၀ (တစ်သိန်း) စုဆောင်းနိုင်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။