ပြည်သူလူထု စိတ်ဝင်စားမှုမရှိသည့် စစ်ကော်မရှင် ရွေးကောက်ပွဲတွင် နိုင်ငံရေးပါတီ အသီးသီးက အမျိုးသမီး ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများကို အမည်စာရင်း ထည့်သွင်း၍ ပိုမိုအသုံးပြုလာကြကြောင်း သိရသည်။

စစ်အုပ်စု ဦးဆောင်ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသမီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်း တင်သွင်းမှုမှာ ယခင် ရွေးကောက်ပွဲများထက် ပိုမိုပါဝင်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။

အမျိုးသမီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်း တင်သွင်းသူ ပြည်သူ့လွှတ်တော်၌ ၃၀၉ ဦး၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်၌ ၁၉၀ ဦးနှင့် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်၌ ၇၀၄ ဦးအထိ ရှိခဲ့သည်။

စစ်အုပ်စုက ဖွဲ့စည်းထားသည့် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (UEC) ၏ ပြောကြားချက်အရ အဆိုပါ အမည်စာရင်း တင်သွင်းသူများအနက် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် အတည်ပြု ကြေညာထားသည့် အရေအတွက်မှာ အမျိုးသမီး ကိုယ်စားလှယ်လောင်း (၁၁၈၃) ဦး ရှိပြီး အမျိုးသား ကိုယ်စားလှယ်လောင်း (၃၇၅၂) ဦး ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။

စစ်အုပ်စုက ဦးဆောင်ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ဝင်ရောက်ရွေးချယ်ခံရန် လူမရှိသည့်အတွက် အမျိုးသမီးများကို ပိုမိုပါဝင်လာစေခြင်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်း သျှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှ အမျိုးသမီးနိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦး ပြောသည်။

“အမျိုးသမီး များလာတယ် ဆိုတဲ့အချက်က အရင်တုန်းက အမျိုးသမီးတွေ ဒီနိုင်ငံရေးမှာ ပါဝင်မှုနှုန်း နည်းတယ်ပေါ့နော်။ ပြီးတော့ ကျမကြားနေတာက ပါတီတွေ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းရဖို့ တော်တော် ရှာယူနေရတယ်လို့ ပြောတယ်။ အဲဒီအခါကြတော့ ရှိတဲ့လူကို ရွေးပြီးတော့ ပါဝင်စေတာ ဖြစ်တယ်လို့ ကြားရတယ်။ တချို့ဆိုရင် နိုင်ငံရေး လုံးဝမသိတဲ့ သူတွေလည်း ထည့်ထားတယ် ဆိုတဲ့ဟာကိုလည်း ကြားနေရတယ်” ဟု အဆိုပါ အမျိုးသမီး နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးက ပြောသည်။

နိုင်ငံရေးကို အမှန်တကယ် နားလည်၍ အစဉ်အဆက် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားခဲ့သူများသည် အခြားနယ်ပယ်များသို့ ကူးပြောင်းသွားသကဲ့သို့ လက်ရှိ နိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်းတွင် တတ်သိနားလည်သူများ နည်းပါးနေကြောင်း ၎င်းက ဆက်ပြောသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သည့် အမျိုးသမီးကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၇၉၉ ဦး၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သည့် အမျိုးသမီးကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၉၀၈ ဦး ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ထံမှ သိရသည်။

ယခင် NLD အစိုးရလက်ထက် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် ၂၀၂၀ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၌ ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (SNLD) ပါတီတွင် အမျိုးသမီးပါဝင်မှု ၂၈ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် အများဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။

ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးသည် အမျိုးသားဖြစ်စေ၊ အမျိုးသမီးဖြစ်စေ နိုင်ငံရေးရေချိန် မြှင့်တင်ရန် လိုအပ်ကြောင်း၊ မိမိကိုယ်ကျိုးအတွက်သာ ဦးတည်ပါက ဒေသအကျိုး မဖြစ်ထွန်းနိုင်ကြောင်း သျှမ်းပြည် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးက ထောက်ပြသည်။

“အမျိုးသမီးတွေ ပိုများလာတယ်ဆိုတဲ့ အချက်အလက်ကို အခြေခံပြီး ပြောရမယ် ဆိုရင်တော့ တကယ်တမ်း ပြောရရင်တော့ နိုင်ငံရေးရေချိန် မြှင့်ဖို့ပဲ၊ အမျိုးသမီးဖြစ်ဖြစ် အမျိုးသားဖြစ်ဖြစ် ကိုယ်စားလှယ်တွေက နိုင်ငံရေး ရေချိန် မြှင့်ရမယ်။ အဲဒါဆိုရင် ကျနော်တို့ တိုင်းပြည်အတွက် နည်းနည်း အားကိုးရတာပေါ့၊ အဲဒီလို မဟုတ်ဘူးဆိုရင် တိုင်းပြည်အတွက် အကျိုးမရှိပါဘူး” ဟု အဆိုပါ သျှမ်းပြည် နိုင်ငံရေးသမားက ပြောသည်။

စစ်အုပ်စုက ယခုလ ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်တွင် ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၁) ကို စတင်ကျင်းပသွားမည် ဖြစ်ပြီး ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၂) နှင့် အပိုင်း (၃) ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီအတွင်း ကျင်းပသွားမည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။

စစ်ပွဲများကြောင့် ပြည်သူများ အတိဒုက္ခ ခံစားနေရသည့်အတွက် အမျိုးသမီးများလည်း နိုင်ငံရေးစိတ်ဓာတ် တက်ကြွလာ၍ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်လာခြင်း ဖြစ်သကဲ့သို့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အားကျ၍ နိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်လာခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်း အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) ပါတီဝင်ဟောင်း လက်ရှိ တသီးပုဂ္ဂလ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဒေါ်စန္ဒာမင်းက ပြောသည်။

“ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကနေ အစပြုပြီး အမျိုးသမီးခေါင်းဆောင်တွေ ပေါ်လာတယ်ပေါ့နော်။ နောက်ပိုင်းမှာဆို အမျိုးသမီးခေါင်းဆောင်တွေ အများကြီး အများကြီး ဝန်ကြီးချုပ်တွေမှအစ ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ ဟာတွေကလည်း အားကျစရာပဲ ဖြစ်တယ်။ ဒါ့ကြောင့်မို့လို့ ဒါတွေကိုလည်း အတုယူတယ်လို့ ကျမထင်ပါတယ်” ဟု ဒေါ်စန္ဒာမင်းက ပြောသည်။

အရပ်သားအစိုးရထံက အာဏာသိမ်းယူထားသည့် စစ်အုပ်စုက ဦးဆောင်ကျင်းပပြုလုပ်မည့် ရွေးကောက်ပွဲကို ပြည်သူလူထု စိတ်ဝင်စားမှု မရှိသကဲ့သို့ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများကလည်း အသိအမှတ် မပြုသည့်အတွက် အမျိုးသမီးများကို ပိုမိုပါဝင်လာစေပြီး စိတ်ဝင်စားမှုရရှိရန် လုပ်ဆောင်နေကြကြောင်း နိုင်ငံရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူများက ထောက်ပြသည်။

ထို့အပြင် လာမည့် ရွေးကောက်ပွဲကို စစ်အုပ်စုဘက်မှ နိုင်သူအကုန်ယူ (FPTP) စနစ်နှင့် အချိုးကကိုယ်စားပြု (PR) စနစ်တို့ ပူးတွဲအသုံးပြုခြင်းကြောင့် အမျိုးသမီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ ပိုမိုများပြားလာခြင်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်း နိုင်ငံရေးလေ့လာသုံးသပ်သူများက ပြောဆိုသည်။

စစ်အုပ်စု ကျင်းပမည့် အဆိုပါ အတုအယောင် ရွေးကောက်ပွဲကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) က မပျက်ပျက်အောင် ဖျက်မည်ဟု ပြောကြားထားပြီး ဒီမိုကရေစီအင်အားစုတို့ကလည်း ဆန့်ကျင်ကြောင်း အသီးသီး ထုတ်ပြန်ထားကြသည်။