စစ်ကော်မရှင်က ဆန်စပါး နယ်ကျော်သယ်ယူ ရောင်းချမှုကို ကန့်သတ်ထားခြင်းကြောင့် ယခုနှစ် စပါးပေါ်ချိန်တွင် လယ်သမားများ စပါးရောင်းမထွက်ဘဲ အရှုံးပေါ်နေပြီး မိသားစု စီးပွားရေးများ အခက်အခဲ ကြုံနေရကြောင်း လယ်သမားများက ပြောသည်။

ဆန်စပါးကို အဓိကစိုက်ပျိုးသော သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ မိုးနဲမြို့တွင် ယမန်နှစ် ၂၀၂၄ က စပါး ၁၆ တင်းလျှင် ကျပ် ၅၀၀,၀၀၀ (ငါးသိန်း) ကျော်အထိ ဈေးနှုန်းရရှိခဲ့သော်လည်း ယခုနှစ် ၂၀၂၅ စပါးပေါ်ချိန်တွင် စပါး ၁၆ တင်းကို ကျပ် ၄၀၀,၀၀၀ (လေးသိန်း) သာရရှိပြီး ဝယ်ယူသူမရှိ ဖြစ်နေကြောင်း မိုးနဲမြို့မှ လယ်သမားတစ်ဦးက ပြောသည်။

“အရင်နှစ်က စပါး ၁၆ တင်းကို ကျပ်ငါးသိန်းကျော်ရတယ်။ ဒီနှစ်ကတော့ စပါး ၁၆ တင်းကို ကျပ် လေးသိန်းတဲ့၊ ဘယ်သူမှလည်း မဝယ်ဘူး။ ကျနော်တို့ လယ်သမားတွေက ဆန်စက်ပိုင်ရှင်ကိုပဲ အားကိုးနေရတာ။ သူတို့မှ မဝယ်ရင် ကျနော်တို့လည်း ဘယ်မှာမှ သွားရောင်းလို့မရဘူး” – ဟု ၎င်းက ရှင်းပြသည်။

လက်ရှိ ဆန်စပါး နယ်ကျော် သယ်ယူရောင်းချမှုကို စစ်ကော်မရှင်က ကန့်သတ်လိုက်ခြင်းကြောင့် ဆန်စက်ပိုင်ရှင်များလည်း ဆန်ဟောင်းများ ရောင်းမထွက်နိုင်ဘဲ ဂိုဒေါင်ထဲတွင် သိုလှောင်ထားကြောင်း သိရသည်။ ထို့ကြောင့် ဆန်စက်ပိုင်ရှင်များလည်း ဆန်အဟောင်းများ ရောင်းမထွက်၍ စပါးအသစ်များကို လက်ခံဝယ်ယူခြင်း မရှိတော့ကြောင်း လယ်သမားများက ပြောသည်။

“ဆန်က သယ်လို့ မရတာ ကြာပြီ၊ သူတို့ ယာဉ်လိုင်စင် စစ်ဆေးကတည်းပဲ။ ဆန်စက်ပိုင်ရှင်တွေလည်း ရောင်းမထွက်ဘူး၊ သူတို့ ဆန်အဟောင်းတွေ ရောင်းမထွက်တော့ ကျွန်တော်တို့ စပါးအသစ်တွေကိုလည်း မဝယ်ဘူး” ဟု အထက်ပါ မိုးနဲမြို့နေ လယ်သမားတစ်ဦးက ဆက်လက်ပြောဆိုသည်။

မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ် မြဝတီမြို့ အမှတ် (၂) တံတား ပိတ်ထားချိန် လမ်းကြောင်းပြောင်း ကုန်သွယ်ရန် အဆိုပြုထားသည့် နယ်စပ်ဂိတ်တစ်ခုဖြစ်သော သျှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်း တာချီလိတ် နယ်စပ်ဂိတ်မှလည်း ထိုင်းကုန်စည် တင်သွင်းမှုများအား ယခုနှစ် စက်တင်ဘာလဆန်းမှ စတင်တင်းကြပ်ထားသည်။

ထို့အပြင် ပြည်မဒေသများသို့ ကုန်စည်သယ်ယူခွင့်ကိုလည်း စစ်ကော်မရှင်က ပိတ်ပင်ထားခဲ့သည်။ နယ်စပ်ဂိတ်များကို တော်လှန်ရေးတပ်များ ထိန်းချုပ်လာမှုကြောင့် ကုန်သွယ်ရေး အခွန်အခ ရရှိကာ တပ်အင်အား ကြီးထွားလာနိုင်၍ ထိုသို့သော ကုန်သွယ်မှုကို တရားမဝင် ကုန်သွယ်မှုများအဖြစ် ဖမ်းဆီးရန် စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က သြဂုတ် ၁၂ ရက်နေ့က စစ်ကော်မရှင် အစည်းအဝေးတွင် ပြောဆိုခဲ့သည်။

“ဆန်တစ်အိတ်တောင်မှ မပေးသယ်ချင်တော့ဘူး၊ ဒါတောင် ကားဆရာတွေက ကျွန်တော်တို့ စားဖို့အတွက်ပါ ဆိုပြီး ပြောမှ ပေးသယ်တာ။ ပြီးတော့ ထိုင်းကုန်ပစ္စည်းတွေလည်း သယ်လို့မရဘူး၊ စစ်ဆေးတာ အရမ်းကြမ်းတယ်။ ထိုင်းကုန်ပစ္စည်းတွေဆိုရင် မိုင်းပွန်နယ်ဘက်ကို ပေးမကျော်ဘူး၊ တစ်ခါတည်း ဂိတ်မှာ ဆွဲချတာ” – ဟု မိုးနဲမြို့ခံ ကုန်သည်တစ်ဦးကလည်း ပြောသည်။

စပါးစိုက်ခင်း ဧကပေါင်း ၉,၀၀၀ (ကိုးထောင်) ကျော်ရှိသော မိုးနဲမြို့တွင် လက်ရှိ စပါးစိုက်ခင်းဧက၏ လေးပုံတစ်ပုံကို ရိတ်သိမ်းနေပြီ ဖြစ်သော်လည်း စပါးဝယ်ယူသူ မရှိသောကြောင့် အခက်ကြုံနေကြသည်။

“အကယ်လို့ ကျွန်တော်တို့ လယ်သမားတွေ လဲကျသွားရင် ပိုက်ဆံချမ်းသာတဲ့သူရော၊ နေ့စားလိုက် တဲ့သူပါ လဲကျသွားမှာ။ လယ်သမားတွေရဲ့ မီးစာက ကုန်တော့မယ်၊ အကယ်လို့ လေကို မကာကွယ် နိုင်တော့ သေချာတယ် မီးက ငြိမ်းတော့မှာ။ ဒီနှစ်မှာ စပါးမရောင်းနိုင်ရင်တော့ သွားပြီ။ နောက်နှစ် စပါးစိုက်ဖို့ စရိတ်မရှိတော့ဘူး” – ဟု မိုးနဲမြို့ခံ အသက် ၃၀ ကျော် အမျိုးသားတစ်ဦးကလည်း ပြောသည်။

ထို့ကြောင့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ၊ သက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသူများနှင့် ဒေသခံများအနေဖြင့် လယ်သမားများ အရေးကို အာရုံစိုက် ကူညီဖြေရှင်းပေးစေလိုကြောင်း ၎င်းက တိုက်တွန်းထားသည်။

နိုင်ငံအတွင်း စစ်ရေးပဋိပက္ခများကြောင့် စပါးစိုက်ပျိုးမှု လျှော့ကျလာချိန် ဆန်ဈေးနှုန်းကို စစ်ကော်မရှင်က ထိန်းချုပ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် အခြေခံစပါးဈေး စံချိန်တင် ကျဆင်းသွားသည်ကို ပြန်ဆွဲတင်ရန် ပြည်ပသို့ ဆန်တင်ပို့ခွင့်ကို ပြန်လည်ခွင့်ပြုလိုက်ကြောင်း သိရသည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလမှ စက်တင်ဘာလအထိ ခြောက်လအတွင်း အိမ်နီးချင်း တရုတ်အပါအဝင် အာရှနှင့် ဥရောပနိုင်ငံများကို ဆန်နှင့် ဆန်ကွဲ တန်ချိန် ၁၂ သိန်းကျော်တင်ပို့ခဲ့ပြီး နောက်ခြောက်လအတွင်း ဆန်တန်ချိန် ၁၈ သိန်း ထပ်မံတင်ပို့သွားမည် ဟု မြန်မာနိုင်ငံ ဆန်စပါးအသင်းချုပ်က ပြီးခဲ့သည့် အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် သတင်းထုတ်ပြန်သည်။

ထို့ကြောင့် ယခုဘဏ္ဍာနှစ်အတွင်း စုစုပေါင်း ဆန်တင်ပို့မှု တန်ချိန် သိန်း ၃၀ ရှိလာမည် ဖြစ်သည်။ ယမန်နှစ် တစ်နှစ်လုံးတွင် တန်ချိန်ပေါင်း ၂၅ သိန်းနီးပါးသာ တင်ပို့နိုင်ခဲ့ရာ ယခုနှစ်တွင် တန်ချိန် ၅ သိန်းကျော် ပိုမိုတင်ပို့ရန် စီစဉ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။