ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းများကြောင့် ဒေသခံ တစ်သန်းကျော်၏ ကျန်းမာရေးကို ခြိမ်းခြောက်နေသော်လည်း တရုတ်အစိုးရမှ ကျောထောက်နောက်ခံ ပြုထားသော ကုမ္ပဏီတစ်ခုသည် ယင်းသတ္တုတူးဖော်မှုလုပ်ငန်းကို ဆက်လက်လုပ်ကိုင်နေသည်။

တရုတ်အစိုးရ ကျောထောက်နောက်ခံ ပြုထားသော China Investment Mining အမည်ရ ကုမ္ပဏီသည် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၂၀၂၃ နှစ်လယ်ပိုင်းကတည်းက သျှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်း မိုင်းဆတ်မြို့နယ် မိုင်းယွန်းဒေသရှိ နမ့်ခုတ်မြစ်တလျှောက်တွင် မြေရှားသတ္တုတွင်းများ စတင်တူးဖော်နေခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရှမ်းလူ့အခွင့်အရေး မဏ္ဍိုင် (SHRF) က ဆိုသည်။

ထို China Investment Mining ကုမ္ပဏီသည် သျှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်းတွင်အပြင် လာအိုနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတွင်လည်း မြေရှားသတ္တု တူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်လျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။

အဆိုပါ China Investment Minin ကုမ္ပဏီ၏ ရှယ်ယာ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကို Shanghi Chijin Xiawu Metal Resources Co. Ltd. က ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။

၎င်းကုမ္ပဏီသည် လာအိုနိုင်ငံတွင် မြေရှားသတ္တု အရင်းအမြစ်များ တူးဖော်ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် Xiamen Tungsten Corporation နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး ပုဂ္ဂလိက ရွေထုတ်လုပ်သူ Chifeng Gold တို့မှ ၂၀၂၂ စက်တင်ဘာလတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ဖက်စပ်လုပ်ငန်း တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

Xiamen Tungsten Corporation သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အဓိက မြေရှားသတ္တု ကော်ပိုးရေးရှင်းကြီး တစ်ခုဖြစ်သည်။

ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းမိုင်ခရိုင် မယ်အိုင်းဒေသနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် မိုင်းဆတ်မြို့ တောင်ဘက်ရှိ မိုင်းယွန်းဒေသတွင်မြေရှားသတ္တုတွင်း ၂ ခုကို ဂြိုလ်တုဓာတ်ပုံတွင် အထင်အရှားတွေ့ရှိခဲ့ကြောင်း ရှမ်းလူ့အခွင့်အရေးမဏ္ဍိုင် (SHRF) ၏ ပြီးခဲ့သော မေလ ၁၅ ရက်ထုတ် အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

ထိုဒေသသည် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း နယ်စပ်နှင့် ၂၅ ကီလိုမီတာသာ ကွာဝေးသည်။

China Investment Mining ကုမ္ပဏီသည် နမ့်ခုတ်မြစ်တလျှောက်ရှိ မြေရှားနှင့် ရွှေတူးဖော်ရေး လုပ်ကွက်များကို ရရှိထားပြီး ထိုဒေသကို ပူးတွဲထိန်းချုပ်သည့် UWSA နှင့် စစ်တပ်တို့က နားလည်မှုအရ ခွင့်ပြုထားခြင်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ရှမ်းလူ့အခွင့်အရေးမဏ္ဍိုင် (SHRF) ၏ ပြောခွင့်ရ ယိင်းလျန်းဟန်က သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

“သူတို့ မြေရှားသတ္တုသယ်ထုတ်ရာ လမ်းကြောင်းက စကစ (စစ်တပ်) လက်ထဲမှာရှိပြီး၊ တူးနေတာက UWSA ရဲ့ ဧရိယာထဲမှာဆိုတော့ နှစ်ဖွဲ့လုံးက ခွင့်ပေးတာဖြစ်နိုင်တယ်” ဟု ယိင်းလျန်းဟန်က ပြောသည်။

သို့သော် China Investment Mining ကုမ္ပဏီမှ တူးဖော်ခွင့်ရသည့် ဧရိယာနှင့် သက်တမ်း အချက်အလက် အသေးစိတ်ကိုတော့ မသိရှိရသေးပေ။ စစ်ကော်မရှင်လက်အောက်ခံ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ခွင့်ပြုထားသော ကုမ္ပဏီများ၏ စားရင်ထဲတွင်လည်း အဆိုပါကုမ္ပဏီက ပါဝင်ခြင်း မရှိသည့်အတွက် နှစ်ဖက်နားလည်မှုဖြင့် လိုင်စင်မဲ့တူးဖော်နေခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။

ရှမ်းလူ့အခွင့်အရေးမဏ္ဍိုင် (SHRF) ၏ အစီရင်ခံစာအရ နမ့်ခုတ်မြစ်၏ အရှေ့ဘက် ၄ ကီလိုမီတာ အကွာအဝေးတွင် တည်ရှိသော မြေရှားသတ္တုတွင်းကို ၂၀၂၃ နှစ်လယ်ပိုင်းမှ စတင်ခဲ့ပြီး နမ့်ခုတ်မြစ်နှင့် ၂ ကီလိုမီတာသာ ကွားသော မြေရှားသတ္တုကိုမူ ၂၀၂၄ နှစ်လယ်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

လက်ရှိ နမ့်ခုတ်မြစ်တလျှောက်ရှိ မြေရှားသတ္တုတွင်း နှစ်ခုစလုံးသည် တိုးချဲ့မှုအသစ် ပြုလုပ်လာသည်ကို တွေ့ရပြီး တစ်ခုမှာ သန့်စင်ကန်များ တည်ဆောက်ပြီးစီးသွားပြီး အနက်ရောင်အမိုးများဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသည်ကို အောက်တိုဘာလ ၁၄ ရက်နေ့က ရိုက်ကူးခဲ့သော ဂြိုလ်တုဓာတ်ပုံတွင် တွေ့ရသည်။

နောက်ထပ် မြေရှားသတ္တုတွင်း တစ်ခုမှာလည်း ၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီလကတည်းက လည်ပတ်နေပုံရပြီး ယနေ့အချိန်ထိ ဆက်လက် လည်ပတ်နေဆဲဖြစ်ကြောင်း ရှမ်းလူ့အခွင့်အရေးမဏ္ဍိုင် (SHRF) အဖွဲ့က ဆိုသည်။

ထို့ပြင် လုပ်ငန်းခွင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အဆောက်အအုံအသစ် အများအပြားကို တွေ့မြင်နေရသဖြင့် အဆိုပါ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများ ပိုမိုတိုးမြှင့်လာသည်ကို ပြသနေကြောင်း ဆိုသည်။

သတ္တုတွင်းက ထွက်သော ဓာတုစွန့်ပစ္စည်းများသည် မိုင်းဆတ်ဒေသမှ ချင်းမိုင်ခရိုင် မဲ့အိုင်းမြို့နယ်ထဲသို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသော နမ့်ခုတ်မြစ် အတွင်းသို့ စီးဝင်ကာ ရေအရင်းအမြစ်များကို ညစ်ညမ်းစေသည်ဟု ရှမ်းလူ့ခွင့်အရေးမဏ္ဍိုင် (SHRF) အဖွဲ့က ဆိုသည်

ထို့ကြောင့် မြစ်အောက်ဖျားပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော ထိုင်း-မြန်မာဒေသခံပြည်သူ တစ်သန်းကျော်၏ ကျန်းမာရေးကို ဆိုးရွားစွာထိခိုက်နိုင်စေသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းမိုင်ခရိုင် မယ်အိုင်းမြို့နယ် တာတွန်းကျေးရွာမှ ဒေသခံပြည်သူများသည် ပြီးခဲ့သော ဇွန်လ ၅ ရက်နှင့် မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင်လည်း နမ့်ခုတ်မြစ်အနီးတွင် စုဝေးဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။

ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် မြန်မာဘက်ခြမ်းမှ တူးဖော်နေသော ရွေနှင့် သတ္တုတူးဖော်မှုများသည် နမ့်ခုတ်မြစ်နှင့် စိုင်မြစ်များတွင် အန္တရာယ်ရှိသော ဓာတုပစ္စည်းများ အထူးသဖြင့် အာဆင်းနစ် အဆိပ်များက ရေထုကိုညစ်ညမ်း စေကြောင်း ထိုင်းအစိုးရက ထုတ်ပြန်ထားသည်။

အဆိုပါမြစ်များအတွင်း ရေထုညစ်ညမ်းမှု တိုက်ဖျက်ရေး အထူးအဖွဲ့ဖွဲ့စည်းရန် ထိုင်းနှင့် မြန်မာက သြဂုတ် ၂၀ ရက်တွင် သဘောတူညီခဲ့သော်လည်း လက်ရှိအချိန်ထိ အကော်အထည်ဖော်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။

ယမန်နှစ်က မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေရှားထုတ်လုပ်မှုသည် ခန့်မှန်း မက်ထရစ်တန်ချိန်ပေါင်း ၃၁,၀၀၀ တန်ရှိခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့အဆင့် ၄ နေရာတွင် ရှိသည်ဟု မြေရှားသတ္တုအချက်အလက်များကို ဖော်ပြနေသည့် Statista ၏ ဝက်ဘ်ဆိုဒ်စာမျက်နှာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

ကမ္ဘာ့မြေရှားဈေးကွက်ထဲ ဖြန့်ဖြူးရောင်းချမှုမှာလည်း တရုတ်နှင့် အမေရိကန်ပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံသည် အဆင့် ၃ တွင် ရပ်တည်ခဲ့သည်။