သျှမ်း-ကရင်နီ (ကယား) ပြည်နယ်စပ် ဖယ်ခုံမြို့နယ်အတွင်းရှိ မေတ္တာရောင်ခြည် စစ်ရှောင်ခစန်းမှ စစ်ဘေးရှောင်ကလေးများသည် ပညာသင်ကြားနိုင်ရန်အတွက် ကိုယ်ထူကိုယ်ထ စာသင်ကျောင်းသစ် ဆောက်လုပ်နေကြောင်း စစ်ဘေးရှောင်များက ပြောသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးသည့်နောက် ဖယ်ခုံမြို့နယ်အတွင်း ဖြစ်ပွားနေသည့် တိုက်ပွဲများကြောင့် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရသော ကလေးများသည် အေးချမ်းစွာ ပညာရေးသင်ကြားခွင့်မရခဲ့သည်မှာ သုံးနှစ်ကျော်ပြီဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

“မနှစ်တုန်းက ကျမတို့စစ်ရှောင်းစခန်း ကလေးတွေ ပီကင်းရွာမှာ ကျောင်းသွားတက်ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လမ်းကအဆင်မပြေဘူး၊ မိုးတွင်းကာလဆိုရင် ရွံ့တွေ၊ ဗွက်တွေ ထူတယ်။ ပြီးတော့ လမ်းကကြမ်း ခရီးကဝေးတော့ ဆိုင်ကယ်နဲ့သွားမယ်ဆိုရင် ဆိုင်ကယ်ဆီဖိုးကမရှိဘူး။ အဲ့ကြောင့် ကျောင်းဆောင်သစ်ဆောက်ဖို့ အကူညီလိုအပ်နေတယ်” ဟု မေတ္တာရောင်ခြည် စစ်ရှောင်စခန်းမှ စစ်ဘေးရှောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦးက ပြောသည်။

လက်ရှိ မေတ္တာရောင်ခြည် စစ်ရှောင်စခန်း၌ အခြေခံပညာ မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းသို့ တက်ရောက်မည့် ကလေး စုစုပေါင်း ၄၀ ကျော်ရှိကြောင်း သိရသည်။

“အခုကျောင်းဆောက်တာလည်း အမိုးဘဲ ရသေးတယ်၊ အကာတွေ ကျန်တယ်၊ ရေကန်တွေ ကျန်တယ်။ ပြီးတော့ ဝါးထရံတွေ၊ မိုးကာတွေ၊ မိုးရေခံဖို့ ရေကန်တွေ၊ ကျောင်းသုံးကိရိယာတွေ လိုအပ်သေးတယ်။ စစ်ဘေးရှောင်ကလေးတွေရဲ့ မိဘတွေကို ပိုက်ဆံလိုက်ကောက်မယ်ဆိုရင်လည်း သူတို့မှာပိုက်ဆံမရှိဘူး၊ တချို့ဆိုရင် စားဖို့ဆန်တောင် မရှိဘူး” ဟု စစ်ဘေးရှောင် အမျိုးသမီးတစ်ဦးက ဆက်ပြောသည်။

ထို့ပြင် စစ်ရှောင်းစခန်း၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်မည့် ဆရာ၊ဆရာမများအတွက် လစာ (သို့မဟုတ်) အသုံးစရိတ်များ လိုအပ်ကြောင်း ဆိုသည်။

စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပညာရေးသင်ကြားခွင့် ဆုံးရှုံးနေရသော စစ်ဘေးရှောင် ကလေးများကို ပညာသင်ကြားပေးနေသည့် ဆရာ၊ ဆရာမသည် မိမိနှင့် ကလေးများအတွက် လုံခြုံရေး၊ စားဝတ်နေရေး၊ လုပ်ငန်း ကျွမ်းကျင်ရေး စသည့် စိန်ခေါ်ချက်များစွာ ရှိနေကြောင်း CDM ကျောင်းဆရာတစ်ဦးက ပြောသည်။

“စစ်ကောင်စီက ပြည်သူလူထုတွေရဲ့ အသိထဲမှာ အကြောက်တရားတွေ ရိုက်သွင်းချင်တဲ့အတွက်ကြောင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုတွေ လုပ်တယ်။ ကျောင်းဖွင့်ရာသီရောက်လာပြီဆိုရင် ဆရာ/ဆရာမတွေအတွက် အကြီးမားဆုံးစိန်ခေါ်မှုသည် ကျောင်းဖွင့်မလား၊ မဖွင့်ရဘူးလား။ ကျောင်းဖွင့်မယ်ဆိုရင် ကလေးတွေအတွက် ဘယ်လောက်ထိ အသက်အာမခံချက်ရှိလဲ၊ ကလေးတွေရဲ့ ဘေးကင်းလုံခြုံမှုက ပထမဆုံးစိန်ခေါ်မှု အခက်ခဲတွေဖြစ်တယ်” ဟု CDM ကျောင်းဆရာတစ်ဦးကပြောသည်။

အိုးပစ်အိမ်ပစ်၊ လယ်ယာစွန့်ပစ်ပြီး ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရသည့်အချိန် ကြာလာသည်နှင့် အမျှ စစ်ဘေးရှောင်များသည် စားဝတ်နေရေး ကြပ်တည်လာသည့်အတွက်ကြောင့် အရွယ်ရောက် ကလေးများကို ပညာရေးထက် လုပ်ငန်းခွင်များကိုသာ ဦးစားပေးနေရကြောင်း သိရသည်။

ထိုသို့ စားဝတ်နေရေး ကြပ်တည်နေသဖြင့် စစ်ဘေးရှောင် ကလေးများ၏ မိဘများသည် ကလေးများအတွက် ကျောင်းလခမပေးနိုင်ခြင်းကြောင့် ကျောင်းဝင်ငွေများမရှိကြောင်း၊ ထိုကြောင့် စစ်ဘေးရှောင် ကလေးများကို ပညာသင်ကြားပေးနေသည့် ဆရာ/ ဆရာမများအတွက်လည်း လုံလောက်သော ထောက်ပံ့မှုမရှိကြောင်း ဆိုသည်။

“အဓိက ဆရာ/ဆရာမတွေအတွက် လုံလောက်တဲ့ ဝင်ငွေတွေမရှိဘူး၊ ဝင်ငွေတွေမရှိတဲ့အခါမှာ စိတ်နစ်ပြီးတော့မှ ရေရှည်မှာသူတို့မလုပ်ပေးနိုင်ဘူး။ ဘာလို့ဆိုရင် ဆရာ/ဆရာမမှာလည်း သုံးဖို့အသုံးစရိတ်တွေလည်း ရှိတယ်လေ၊ အဲ့ဒီအသုံးစရိတ်ကို ကာမိတဲ့ အခြေခံဝင်ငွေရှိမှသာလျှင် ဒီအလုပ်က မြဲမှာလေ” ဟု CDM ကျောင်းဆရာတစ်ဦးက ဆက်ပြောသည်။

သျှမ်း-ကရင်နီ (ကယား) ပြည်နယ်စပ်တွင် နေရာဒေသအလိုက် ဆရာ/ ဆရာမများသည် ထောက်ပံ့ကြေး လုံးဝမရရှိသူများရှိသလို ကျပ်ငွေ သုံးသောင်းမှ ငါးသောင်းအထိ ရရှိသူများလည်း ရှိကြောင်းသိရသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လအထိ ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ IEC မှ ဆရာ/ ဆရာမများကို ကူညီထောက်ပံ့ကြေး ပေးနိုင်သော်လည်း ယခုနှစ်အတွင်းမှာ ဆရာ/ ဆရာမများအတွက် ကူညီထောက်ပံ့ကြေး မရှိသေးကြောင်း သိရသည်။

ယင်းကဲ့သို့ ကူညီထောက်ပံ့မှုများ ပြတ်လပ်သွားပါက ရေရည်တွင် အရည်အသွေးမြှင့်သော ဆရာ၊ဆရာမများ ရှားပါးလာနိုင်ခြင်း၊ ပညာသင်ကြားခွင့် ဆုံးရှုံးလာနိုင်ခြင်း၊ မျိုးဆက်သစ် ပညာတတ်လူငယ်များ ရှားပါးလာနိုင်ခြင်း စသည့် ပြဿနာများ ရင်ဆိုင်ရနိုင်သည်ဟု CDM ကျောင်းဆရာတစ်ဦးကပြောသည်။