သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ဆီဆိုင်မြို့တွင် အခြားဒေသသို့ စစ်ဘေးရှောင်သွားရာမှ ပြန်လာသည့် ကလေးများကို ကျောင်းအပ်လက်မခံကြောင်း စုံစမ်းသိရသည်။

ယမန်နှစ် ၂၀၂၄ နှစ်စပိုင်းတွင် ဆီဆိုင်မြို့နယ်အတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်၊ ပအိုဝ်းပြည်သူ့စစ် (PNO) နှင့် PNLA တော်လှန်ရေးအင်အားစုတို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် မြို့ခံများသည် ဘေးလွတ်ရာ အခြားဒေသသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။

လက်ရှိ စစ်ကောင်စီထိန်းချုပ်မှုအောက်ရှိ ဆီဆိုင်မြို့တွင် စစ်ရေးငြိမ်သက်နေသဖြင့် ၎င်းစစ်ဘေးရှောင်များသည် နေရပ်ပြန်လာပြီး ကျောင်းအပ်ချိန် ကလေးငယ်များကို သွားရောက်အပ်နှံရာ ဆရာ/ဆရာမ မလုံလောက်ဟု အကြောင်းပြချက်ပေးပြီး ကျောင်းအပ်လက်မခံကြောင်း ဆီဆိုင်မြို့ဒေသခံ ကျောင်းသားမိဘများက ပြောသည်။

“စစ်ရှောင်ပြီး ဒီနှစ်ပြန်လာတာ ကလေးကို ကျောင်းပြန်အပ်တော့ လက်မခံတော့ဘူး၊ G-1 ကနေ G-8 ထိ လုံးဝ လက်မခံဘူး။ လူများလို့ ဆရာမ အင်အားနည်းလို့ ဆိုပြီး လက်မခံဘူးတဲ့။ အခု ဘယ်ကျောင်း သွားတက်ရမှန်းကို မသိတော့ဘူး။ အခြားမြို့ဆိုရင် စျေးကြီးတော့ မတတ်နိုင်ကြဘူးလေ” ဟု မြို့ခံ ကျောင်းသားမိဘ တစ်ဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

ဆီဆိုင်မြို့တွင် အ.ထ.က နှင့် အ.ထ.က (ခွဲ)ဟူ၍ အထက်တန်းကျောင်း နှစ်ကျောင်း ရှိသော်လည်း စစ်ရှောင်ရာမှ ပြန်လာသည့် ကလေးများကို မည်သည့်ကျောင်းမှ လက်မခံဘဲ အကြောင်းအမျိုးမျိုးပြကာ ငြင်းလွှတ်လိုက်သည်ဟု ၎င်းဒေသခံက ဆက်ပြောသည်။

ထို့အပြင် ကျောင်းသွားအပ်သည့် မိဘများထံမှ ကျောင်းဆရာ၊ ဆရာမများက အလှူငွေဟုဆိုကာ တစ်ဦးလျှင် ကျပ်(၅၀၀၀)မှ ကျပ်(၃၀၀၀၀)အထိ ငွေထည့်ခိုင်းသည်ဟု ကျောင်းသားမိဘ တစ်ဦးက ပြောသည်။

“သူတို့က အလှူငွေလို့ ပြောတာပဲ၊ သူတို့အတွက်ပဲ နေမှာပေါ့။ စေတနာရှိသလောက်တဲ့၊ ဒါပေမဲ့ ကျပ်(၅ထောင်)ကနေ တချို့ဆို ကျပ်(၃၀၀၀၀)အထိ ထည့်ကြတယ်။ အလှူငွေက သူတို့ကို လှူရတဲ့ ငွေထင်တယ်။ ကျောင်းဖွင့်ရင်လည်း ဘာကြေး ညာကြေးတွေ လာအုံးမယ်၊ မပြီးနိုင် မစီးနိုင်တော့ဘူး” ဟု ၎င်းအမျိုးသမီး တစ်ဦးက ပြောသည်။

စစ်ကောင်စီလက်အောက် ဖွင့်လှစ်သည့် အခြေခံပညာကျောင်းများတွင် ပြီးခဲ့သည့် မေလ (၂၂)ရက်နေ့မှ စတင်ကာ ဇွန်လ (၂)ရက်နေ့အထိ ကျောင်းအပ်လက်ခံနေပြီး ဇွန်လ (၃)ရက်နေ့တွင် ကျောင်းစတင် တက်ရောက်နိုင်သည်ဟု သိရသည်။

ဆက်လက်ပြီး ဖယ်ခုံမြို့နယ်ဘက်ရှိ ကျေးရွာများတွင် စစ်ဖြစ်မည်ကို စိုးရိမ်သည့်အတွက် မည်သူမှ ကျောင်းမတက်ရဲသေးဘဲ အခြားမြို့များတွင် ကျောင်းထားမည်ဆိုလျှင် ငွေကြေးမတတ်နိုင်သောကြောင့် ပညာသင်ကြားခွင့် ဆုံးရှုံးနေရသည်ဟု ကျောင်းသားမိဘတစ်ဦးက ပြောသည်။

“ဖယ်ခုံဘက်က ရွာတွေ ကျောင်းတော့ပြန်ပို့လို့ မရသေးဘူး၊ ဒါပေမယ့် NUG အထောက်အပံ့နဲ့ ရွာထဲတော့ အိမ်မှာ စာသင်နေကြတာပေါ့။ ခုက ကျောင်းပြန်ဖွင့်ရင်လည်း ဘယ်သူမှ မသွားနေရဲလောက်ဘူး၊ သေနတ်သံကြားရင်တောင် စိတ်ပူနေရပြီ။ နောက်တခုက တခြားမြို့ကို အဆောင်သွားထားရင်လည်း စျေးကြီးတယ်၊ ပြီးတော့ သွားလာဖို့လည်း အခက်အခဲရှိတာပေါ့” ဟု အဆိုပါ ကျောင်းသားမိဘတစ်ဦးက ပြောသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် စစ်အာဏာသိမ်းပြီး သုံးနှစ်အတွင်း လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခကြောင့် ကလေးအနည်းဆုံး (၈)သန်းမှ (၁၀) သန်းအထိ ပညာသင်ယူခွင့် ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်ဟု ISP-Myanmar က၂၀၂၄ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။

လတ်တလောတွင် စစ်ကောင်စီတပ်မှ NUG လက်အောက်ရှိ စာသင်ကျောင်းများကို ဦးတည်၍ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ဆိုးရွားလာခြင်းကြောင့် ကျောင်းများအားလုံး ယာယီ ခေတ္တပိတ်ထားရန် NUG ပညာရေးဝန်ကြီး ဒေါက်တာ ဇော်ဝေစိုးမှ မေလ ၂၅ ရက်တွင် ညွှန်ကြားချက်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ထားသည်။