Wednesday, January 28, 2026

ကပ်ဆိုးကြားက ဝမ်းရေးအတွက်ရုန်းကန်နေရတဲ့ ဈေးသည်များ

ကမ္ဘာတဝှမ်း အသံတိတ် စစ်ပွဲရဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုဟာ လူမျိုး၊ ဘာသာ၊ အရွယ်မရွေး စိုးရိမ်ထိတ်လန့် နေကြပြီး ကမ္ဘာကြီးက တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်နေပါတယ်။

Photo by SHAN

တကမ္ဘာလုံး ရွံမုန်းနေတဲ့ ဒီစစ်ပွဲကြီးဟာ မတ်၂၃ရက် မှာတော့ မြန်မာနိုင်ငံကို မဖိတ်ခေါ် ဘဲ ရောက်ရှိလာပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဧပြီ ၁၄ ရက် ထိ ရောဂါပိုးကူးစက်ကြောင်းအတည်ပြုလူနာ ၈၅ ဦး၊ သေဆုံးသူ ၄ ဦးခဲ့ပြီး သျှမ်းပြည်မှာ ကိုဗစ် ၁၉ ကူးစက်ခံရသူ ၃ဦးရှိကြောင်းသိရပါတယ်။

လူသားအားလုံးကို ထိတ်လန့်တကြား ဖြစ်စေတဲ့ အသံတိတ် စစ်ပွဲ ကတော့ ကိုဗစ်-၁၉ လို့ခေါ်တဲ့ အဆုတ်ရောင် ကူးစက်မြန်ရောဂါ ပါပဲ။

ထို ကပ်ရောဂါ ကူးစက်မှု နည်းအောင် ထိန်းချုပ်တဲ့အနေဖြင့် ကျန်းမာရေး ဌာန က မလိုအပ်ဘဲ အိမ်ပြင်မထွက်ရန်၊ လူစု လူဝေး မပြုလုပ်ရန် Home Stay နေကြရန် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ပါတယ်။

သို့သော် အခြေခံလူတန်းစားများက မိသားစု စားဝတ်နေရေး အတွက် Home Stay နေဖို့ ခက်ခဲပြီး ကပ်ရောဂါကြားမှာ စိုးရိမ်ထိတ်လန့်မှုတွေနဲ့ ရုန်းကန် လှုပ်ရှားနေရပါတယ်။

“သူ များတွေ မထွက်ပေမယ့် ကျနော်တို့တော့ အရဲစွန့်ပြီး ထွက်ရတာ။ ကိုယ်ကိုယ်တိုင်တော့ ကာကွယ်နေရတာပေါ့။ ကြောက်ပေမယ့် လက်ဆေးရည် တွေ Mask တွေ တပ်ပြီး ကာကွယ်နေရတာပေါ့” ဟု ဆိုင်ကယ်ဖြင့် စားသောက်ကုန်တွေလုပ်ရောင်းတဲ့ ဈေးသည် ကိုလှမောင် က ပြောပါတယ်။

ဈေးသည်တွေဟာ မနက် ၃နာရီ အချိန်တွင် လိုအပ်တဲ့ သား၊ငါး တွေကို ဝယ်ယူပြီး၊ မနက် ၈နာရီ အချိန် ဝယ်သူတွေ ဆီရောက်အောင် ခရီးနှင်ကြပါတယ်။

Photo by SHAN

ယခုလို မြန်မာနှစ်သစ် အတာသင်္ကြန် ကာလ အချိန်ဆိုရင် မြန်မာတဝှမ်းလုံး ရေသဘင် မဏ္ဍိုင်တွေ သင်္ကြန်တေးသီချင်းတွေနဲ့တောင်ကြီးမြို့တခုလုံးကို စိုပြေ စေပေမယ့် ဒီနှစ်ကတော့ ဆိုင်ကယ် ဈေးသည် သံက လွှဲပြီး တိတ်ဆိတ်နေပါတယ်။

သင်္ကြန်ကာလ ရုံးပိတ် အလုပ်ပိတ်ချိန်အတွင်း အခြေခံ လူတန်းစားအတွက် နိုင်ငံတော် အစိုးရ မှ တအိမ်ထောင် လျှင် ကျပ်ငွေ ၂သောင်းနှင့် ညီမျှတဲ့ ဆန်၊ဆီ၊ ကြက်သွန်တွေ ဝေမျှပေမယ့် ဈေးသည် ကိုလှမောင် တယောက်တော့ ထောက်ပံ့မှုကို မျှော်လင့်မထားကြောင်း ပြောပြပါတယ်။

“ထောက်ပံ့တာတွေတော့ အဲ့လောက်မမျှော်လင့်ပါဘူး။ ကိုယ်လဲ ဒီလိုပဲ လုပ်နေရတာဆိုတော့လေ သင်္ကြန်တွင်းလည်း ဖောက်သည်တွေက ကျနော်တို့ လာမှ အဆင်ပြေတယ်” လို့ ကိုလှမောင်က ဆိုပါတယ်။

 


Photo by TAI Programme-NRC/တောင်ကြီးမြင်ကွင်းပုံ

လက်ရှိ ကာလ မှာ ဝယ်သူတွေကိုယ်တိုင် ဈေးမသွားကြတော့ ဈေးသည်တွေ ဆိုင်ကယ်သံကို မျှော်လင့် နေရတဲ့အချိန်လို့ပြောရင်လည်း မမှားပါဘူး။

လက်ရှိ တောင်ကြီးမြို့တွင်းက ပြည်သူတွေတော့ အိမ်အပြင်မထွက်ကြသလို ၅ ရက် တစ်ဈေးလို့ ခေါ်တဲ့ ဒေသဓလေ့ ဈေးကိုလည်း လဲ အစိုးရက ပိတ်သိမ်းဖို့ ကြေညာထားပါတယ်။

ဒါ့ကြောင့် ဆိုင်ကယ်ဈေးသည်တွေ ယခုအခါမှာတော့ ရောင်းအား က အရင်ကထက် ပိုကောင်းပါတယ်။

“ခုချိန်က နည်းနည်း ပိုရောင်းကောင်းတယ်။ အရင်ကထက်စာရင် အရောင်းပိုသွက်လာတယ်”ကိုလှမောင် တယောက် လက်ရှိ ဆိုင်ကယ်ဈေးသည်တွေ အကြောင်း ပြောပြနေတာပါ။

မြန်မာတဝှမ်း ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကို ကြောက်ပြီး အိမ်ပြင် မထွက်ရဲ၊ ဈေးသွားမဝယ်ရဲကြတဲ့အချိန်မှာ ဆိုင်ကယ်ဈေးသည်တွေ ဘဝကတော့ ကြောက်စိတ်ကြားက အရဲစွန့်ပြီး ဖောက်သည်တွေဆီ သွားကြပါတယ်။

“ ကြောက်တော့ကြောက်တာပေါ့ မလုပ်လို့လည်းမ ရဘူး။ ဒါလုပ်မှစားရတာကို တစ်နေ့လုပ် မှ တစ်နေ့စားဆိုတော့” လို့ ဆိုင်ကယ်ဈေးသည် ကို ဇေယျာ က ပြောပါတယ်။

ယခုချိန်ကာလ မှာ မိမိနေအိမ်ထဲတွင် မိသားစုနဲ့ အတူ နေထိုင်ချင်ကြပေမယ့် တဖက်မှာလည်း ဝမ်းရေး အတွက် ရှာစားနေရတဲ့ သူတွေ အတွက်တော့ အခက်အခဲတွေ များစွာရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။

“ ကျနော်တို့ ဈေးမထွက်ရင် ကျနော်တို့ဖောက်သည်တွေ ပျက်သွားနိုင်တယ်။ နားချင်တာပေါ့။ ကျနော်မှာလည်း မိသားစုတွေရှိတယ်လေ” ဟု ဈေးသည် တဦး က ပြောပါတယ်။

လက်ရှိမှာတော့ ပြည်သူတွေအများစု ဟာ ဆိုင်ကယ်ဈေးသည်ကို အားကိုးနေရတဲ့ အချိန်လို့ တောင် ပြောလို့ ရပါတယ်။

“ခုချိန်က ဈေးသည်တိုင်းလိုလိုရောင်းကောင်းကြတယ် ဘာလို့လဲဆိုတော့ လူတွေက ဈေး ကိုမထွက်ကြတော့ ပိုပြီး အရောင်းသွက်လာကြတယ်” လို့ဈေးသည် ကိုဇေယျာ က ပြောဆိုလိုက်ပါတယ်။

ကိုဗစ်-၁၉ လူနာ အမှတ် (၂၉ ) ဟာ တောင်ကြီးမြို့ သားတဦးဖြစ်ပြီး၊ စဝ်စံထွန်းဆေးရုံမှာ ဧပြီ ၁၁ ရက်က စပြီး ဆေးကုမှုသခံယူ နေတယ်လို့ ကျန်းမာရေး နှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန ထုတ်ပြန်ကြေညာပါတယ်။

ထို ကြေညာချက်ထုတ်ပြီးနောက် တောင်ကြီးမြို့ အစဉ်အမြဲစည်ကားနေတဲ့ မြို့မဈေးနဲ့တောင်ကြီး အမှတ်(၅) ဈေးဟာ ရောင်းသူ၊ ဝယ်သူမရှိအောင် တိတ်ဆိတ်ခြောက်ကပ်နေပြီး၊ မြို့ပေါ်ရှိ ကုန်စုံဆိုင်တွေ အိမ်တွေကလည်း တံခါးကိုယ်စီ ပိတ်ထားတာကို တွေ့မြင်ရပါတယ်။

Photo by TAI Programme-NRC/တောင်ကြီးဈေး အနီးပတ်ဝန်းကျင် မြင်ကွင်းပုံ

“ ကျမ တို့က မလိုအပ်ပဲနဲ့ အိမ်အပြင်ကို မထွက်ကြတော့ဘူး။ ဆိုင်ကယ်ဈေးသည်ဆီကပဲ ကိုယ်လိုအပ်တဲ့ဟင်းတွေ မှာယူ ဝယ်ယူတော့တယ်” လို့ တောင်ကြီးဒေသခံ နန်းယိင်း က ပြောပါတယ်။

နေ့စဉ် နဲ့ အမျှ ကိုဗစ်-၁၉ ရဲ့ ဒဏ်ကြောင့် ပြည်သူတွေဟာလည်း အိမ်တွင်းကနေ အိမ်ပြင် မထွက်ရဲကြတဲ့အတွက် လုပ်ငန်းတွေ ဈေးဆိုင်တွေ စားသောက်ဆိုင်တွေဟာ ယာယီရပ်ဆိုင်းနေရကာ ပြည်သူတွေအတွက် ဈေးသည်ကို အားကိုးနေရတဲ့ ဘဝဖြစ်နေပါတယ်။

“ ဈေးသွားစရာ မလိုတော့ လူတွေနဲ့ ထိတွေ့မှု မရှိတော့ဘူး။ စိတ်ထဲမှာ ပိုလုံခြုံတယ်လို့ ခံစားရတယ်။ ဆိုင်ကယ်ဈေးသည်တွေလည်း အဈေး အများကြီးမတင်ထားတော့ ကျနော်တို့ အတွက်လဲ အဆင်ပြေတယ်” ဟု ကိုစိုင်း က လက်ရှိ ကြုံတွေ့နေရတဲ့ဘဝကို ပြောပြပါတယ်။

လက်ရှိကာလ မှာ ဈေးသည်တွေ့နေ့စဉ်လာရောက် ရောင်းပေးမှုကြောင့် အဆင်ပြေကြပေမယ့် တဖက်မှာလည်း ဈေးသည်တွေ ရဲ့ ကျန်းမာရေးကို စိုးရိမ်ပေးနေရကြောင်း တောင်ကြီးဒေသခံတွေက ပြောပါတယ်။

ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ခံရသူတွေ တနေ့တခြားမြင့်တက်လာမှုကြောင့် ထိုရောဂါ ထိန်းချုပ်နိုင်ဖို့ အချိန်ဘယ်လောက် ယူရမယ်၊ အချိန်ဘယ်လောက်ကြာ အိမ်တွင်းထဲနေထိုင်ရမယ်ကို မသိရှိကြပေ။

“ ကျမတို့တွေ ဘယ်လောက်ထိ ဒီတိုင်းဆက်သွားရမှာလဲမသိဘူး။ ဆိုင်ကယ် ဈေးသည်တွေ မရှိတော့ရင် တော့ ကျမတို့လည်း အခက်အခဲကြုံနိုင်ပါတယ်” လို့ နန်းယိင်း ကဆိုပါတယ်။

ကိုဗစ် အသံတိတ် စစ်ပွဲကို လူသားတိုင်း ကြောက်ကာ အိမ်တွင်းအောင်း နေထိုင်ကြပေမယ့် ဝမ်းရေး အတွက် ရုန်းကန်နေရတဲ့ အခြေခံ လူတန်းစား တွေအတွက် ကတော့ အိမ်းတွင်းအောင်းဖို့ အလှမ်းဝေးနေဆဲပါ။

Leave a Comments

promotion

SHAN Membership

฿ 19฿ 169 /mo
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ႁဵၼ်းဢဝ်ၵၢၼ်ၶၢဝ်ႇ၊ ရေႊတီႊဢူဝ်ႊ၊ ထႆႇႁၢင်ႈ၊ Blogger, Vlog ထႆႇဝီႊတီႊဢူဝ်ႊ တတ်းတေႃႇ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပိုၼ်ၽႄႈ
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၵၢၼ်တူင်ႉၼိုင်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈ ၼႂ်းၶၵ်ႉၵၢၼ်ပူၵ်းပွင်ၵၢၼ်သိုဝ်ႇ
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်လႅၵ်ႈလၢႆႈပိုၼ်ႉႁူႉပၢႆးႁၼ် ဢၼ်ၸုမ်းၶၢဝ်ႇၽူႈတွႆႇႁွၵ်ႈၸတ်းႁဵတ်း
  • ၶဝ်ႈႁူမ်ႈပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းတွင်ႈထၢမ် ၵဵဝ်ႇၵပ်းငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး၊ ပၢႆးမွၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၶေႃႈ ဢၼ်ၶႂ်ႈႁူႉၶႂ်ႈငိၼ်း။
  • လႆႈႁပ်ႉဢၢၼ်ႇ ၶၢဝ်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်း ပိူင်ပဵၼ်ဝူင်ႈလႂ်ဝူင်ႈ ၼၼ်ႉ။

Related News

Latest News

ထိုင်းနယ်စပ်သွားမည့်ကားများ စစ်ဆေးမှုတင်းကြပ် ခရီးသည်နည်းပါးလာ

0
သျှမ်းပြည် တောင်ပိုင်း မှ ထိုင်းနယ်စပ် တာချီလိတ်သို့ သွားသည့် လမ်းပိုင်းတွင် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ စစ်ဆေးမှု တင်းကြပ်လာပြီး ခရီးသည်များ နည်းပါးလာကြောင်း ကားသမားများထံ စုံစမ်းသိရသည်။ စစ်ကောင်စီ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်း ဥပဒေ အကောင်အထည်ဖော်မှု၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များ၏ တပ်သားသစ် စုဆောင်းမှုများကြောင့် ထိုင်းနယ်စပ် တာချီလိတ်မြို့ လမ်းကြောတလျောက်တွင် စစ်ဆေးမှုတင်းကြပ်လာပြီး၊...

မျှော်ပေမယ့် ဖြစ်မလာတဲ့ တာချီလိတ်နယ်စပ်ဂိတ်

0
“နယ်စပ်ဂိတ် ပြန်ဖွင့်တော့မယ်” ဆိုတဲ့ သတင်းတွေဟာ နယ်စပ်ကို အမှီပြုပြီး ရောင်းဝယ်ရေး လုပ်နေကြတဲ့ ပြည်သူတွေအနေနဲ့ မျှော်လင့်စောင့်စားနေကြရတာ ဖြစ်သလို မကြာခဏလည်း ကြားရတတ်တဲ့ သတင်းတွေလည်း ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါပေမယ့် မကြာခဏ သတင်းကြားရတဲ့ အတိုင်း မကြာခဏလည်း မျှော်လင့်ချက်တွေ ရိုက်ချိုးခံရတဲ့ နယ်စပ်သတင်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ ဇန်နဝါရီလ...

မြန်မာ-တရုတ် မန့်ဝိန်း-ကျယ်ဂေါင်နယ်စပ်ဂိတ် အကန့်အသတ်ဖြင့် ဖွင့်

0
ကိုဗစ်-၁၉ ကူးစက်ရောဂါကြောင့် ၃နှစ်နီးပါး ပိတ်ထားသည့် မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ် မူဆယ်မြို့ မန့်ဝိန်း-ဂျယ်ဂေါင်ဂိတ်ကို ယနေ့ (ဇန်နဝါရီ ၁၄)ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။ မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ် မူဆယ်မြို့ မန့်ဝိန်း- ဂျယ်ဂေါင် နယ်စပ်ဂိတ်ကို ယနေ့ (ဇန်နဝါရီ ၁၄)ရက် နံနက် ၇ နာရီတွင်...

ရွှေလီမြစ်ဝှမ်း ကြံစိုက်သူများ အခက်ကြုံနေ

0
ထုန့်မောဝ် (ရွှေလီမြစ်ဝှမ်း) ကြံစိုက်ခင်းပိုင်ရှင်များသည် တရုတ်နိုင်ငံတွင်းသို့ ကြံတင်ပို့ရောင်းချပေးပြီးသော်လည်း လက်ရှိအချိန်ထိ ငွေပြန်မရရှိသေးသည့်အတွက်ကြောင့် အခက်အခဲဖြစ်နေကြောင်း စုံစမ်းသိရှိရသည်။ ဒီဇင်ဘာ ပထမပတ်ကစပြီး သျှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း ရွှေလီမြစ်ဝှမ်းဒေသဖြစ်သည့် မူဆယ်မြို့နယ် နှင့် နမ့်ခမ်းမြို့နယ်တွင်း ကြံစိုက်ခင်းပိုင်ရှင်များက တရုတ်နိုင်ငံတွင်း တင်ပို့ပေးပြီးငွေပြန်မရရှိသေးသည့်အတွက်ကြောင့် ထပ်မံစိုက်ပျိုးရန်အတွက် အခက်ခဲဖြစ်နေကြောင်း သိရသည်။ “ အရမ်းခက်ခဲတယ်။ ကျနော်တို့လည်းစိုက်ပျိုးဖို့ ငွေအင်အား၊...

အင်းလေး စက်လှေသမားများ စားဝတ်နေရေး ခက်ခဲနေဆဲ

0
သျှမ်းပြည်တောင်းပိုင်း ညောင်ရွေမြို့နယ် အင်းလေးဒေသအတွင်းရှိ စက်လှေသမားများသည် ခရီးသွားဧည့်သည်များ မရှိသည့်အတွက် စားဝတ်နေရေး ခက်ခဲနေကြောင်း စုံစမ်းသိရသည်။ အင်းလေးကန်ကိုလာရောက်လည်ပတ်သည့် နိုင်ငံခြားဧည့်သည်များနှင့် ပြည်တွင်းခရီးသွားများကိုသာ အားကိုးနေရသည့် စက်လှေသမားများသည် တနှစ်ထက် တစ်နှစ် စားဝတ်နေရေး ပိုခက်ခဲလာကြသည်ဟု စက်လှေသမားများက ပြောဆိုသည်။ ၂၀၁၉ ခုနစ် မှစတင်ပြီး ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကြောင့် ခရီးသွားလာမှုရပ်တန့်ခဲ့ပြီး၊...