ကချင်ပြည် မိုးမောက်မြို့နယ် လွယ်ဂျယ်မြို့နယ်ခွဲရှိ ယာယီစစ်ဘေးရှောင်စခန်းများထဲသို့ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် ( KIA) ဘက်မှ တပ်သားစုဆောင်းနေသဖြင့် စစ်ဘေးရှောင်များ အခက်အခဲ ကြုံတွေ့နေရကြောင်း စုံစမ်းသိရသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၂၄ခုနစ် နှစ်ဆန်းပိုင်းတွင် ကချင်ပြည် မိုးမောက်မြို့နယ်တွင် အာဏာသိမ်းစစ်တပ်နှင့် KIA တို့အကြား တိုက်ပွဲများကြောင့် ဒေသခံများသည် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် လွယ်ဂျယ်မြို့ဘက်သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရသည်။

လွယ်ဂျယ်မြို့နယ်သို့ ရောက်ရှိလာသည့် စစ်ဘေးရှောင်များကို KIA ဘက်မှ တပ်သားစုဆောင်းရေး ပြုလုပ်နေခြင်းသည် ယခုနှစ်ဆန်းပိုင်းမှ စတင်ကာ ခပ်စိပ်စိပ် စောင့်ဖမ်းလာသည်။

ထို့ကြောင့် လက်ရှိ လွယ်ဂျယ်စစ်ဘေးရှောင်စခန်းတွင် နေထိုင်သည့် ပြည်သူများသည် စားဝတ်နေရေး အခက်အခဲပေါင်းစုံနှင့် ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း ကိုယ်တိုင်ကြုံတွေ့ရသူများက ပြောသည်။

“KIO/KIA အဖွဲ့က တဦးဦးကို စုဆောင်းရေးဖမ်းသွားရင် ကာယကံရှင် မိသားစု ဆွေမျိုးတွေက ကိုယ့်လူကို ပြန်ထုတ်ဖို့ သက်ဆိုင်ရာ တပ်စခန်းကို လိုက်သွားပေမယ့် အကြောင်းအမျိုးမျိုးပြပြီး တွေ့ဆုံခွင့်မပေးဘူး။ ထောက်ခံချက်ယူခိုင်း၊ အချိန်ဆွဲပြီး အခက်အခဲမျိုးစုံနဲ့ လူပြန်ထုတ်ယူဖို့ မကူညီနိုင်တာ များသထက် များလာတယ်” ဟု လွယ်ဂျယ်မြို့နယ်ခွဲမှ စစ်ဘေးရှောင် အမျိုးသားတစ်ဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

စစ်ရှောင်ကာလ ဆင်းရဲဒုက္ခအမျိုးမျိုး ကြုံနေရသောကြောင့် မိသားစုဝင် တဦးဦးမှ တပ်သားစုဆောင်းရေး ခေါ်ဆောင်ခံရလျှင် လိုက်လံထုတ်ယူရန် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲနှင့် ငွေကြေးကုန်ကျစရိတ် များပြားပြီး ပြန်လွှတ်လာသူ အချို့ရှိသော်လည်း ပြန်လည်ထုတ်ယူနိုင်ခြင်း မရသည်က ပိုများကြောင်း လွယ်ဂျယ်စစ်ဘေးရှောင်များက ပြောဆိုသည်။

“စုဆောင်းရေးက ရက်ခြား ခပ်စိပ်စိပ် စောင့်ဖမ်းနေလို့ အရပ်သားပြည်သူတွေ ဝမ်းစာရှာထွက်ရတာ အခက်အခဲ အများကြီး ကြုံနေရတယ်။ စစ်ရှောင်ပြည်သူကို အဖွဲ့ပေါင်းစုံက လာ‌ထောက်ပံ့ပေးတာတော့ ရှိတယ်၊ ဖူလုံအောင် ထောက်ပံ့နိုင်တာ မရှိတော့ ဝမ်းစာအတွက် မဖြစ်မနေ အလုပ်ရှာထွက်ပေမယ့် စုဆောင်းရေးအန္တရာယ်ကြောင့် အခက်အခဲပေါင်းစုံ ကြုံနေရတယ်” ဟု လွယ်ဂျယ်မြို့နယ်ခွဲမှ အဆိုပါ စစ်ဘေးရှောင်က ဆက်ပြောသည်။

သျှမ်းသံတော်ဆင့်မှ သီးခြားလက်ခံရရှိသည့် KIA တပ်သားစုဆောင်းခံရသူ စာရင်းထဲတွင် ဗန်းမော်၊ မိုးမောက်နှင့် ကျောက်မဲမြို့ဘက်မှ လွယ်ဂျယ်နှင့် မံစီမြို့ဘက်သို့ စစ်ဘေးတိမ်းရှောင်လာသည့် သျှမ်းလူငယ်နှင့် သက်လတ်ပိုင်းအရွယ် အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီးများဖြစ်သည်။

ထိုသို့ ဖမ်းဆီးခံရသူများကို KIA ဘက်မှ စစ်သင်တန်း တက်ခိုင်းခြင်း၊ နှစ်လတာ စစ်သင်တန်း ဆင်းပြီးလျှင် ရှေ့တန်းတက်ခိုင်းခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခိုင်းကြောင်း မိသားစုနှင့် နီးစပ်သူများ ပြောဆိုချက်အရ သိရသည်။

တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် လွယ်ဂျယ်မြို့နယ်ခွဲရှိ မန်ဂေါ်ကောင်း၊ လွယ်ဂျယ်တောင်ပေါ် စေတီကုန်း၊ ကောင်းဆာ၊ တုန့်ဟုန်း၊ နောင်ပုံ၊ မန့်လင်၊ အုံလုံနှင့် လွယ်ဟိန်းစိုင်း စသည့် သျှမ်းကျေးရွာများတွင် ယာယီနေထိုင်နေသည့် သျှမ်းစစ်ဘေးရှောင်မိသားစု (၃၀၀) ကျော် ရှိကြောင်း သိရသည်။

မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ လွယ်ဂျယ်စစ်ဘေးရှောင်စခန်းများတွင် KIA ဘက်မှ တပ်သားစုဆောင်းရေး လုပ်ဆောင်နေခြင်းနှင့် ပတ်သက်ပြီး KIA ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်မှူးကြီးနော်ဘူထံ သျှမ်းသံတော်ဆင့်မှ ဆက်သွယ်မေးမြန်းခဲ့ရာ ကချင်ပြည်ရှိ ကချင်တိုင်းရင်းသားများနှင့် ဌာနေသားအားလုံး တော်လှန်ရေးတာဝန် ထမ်းဆောင်ရမည်ဆိုသည့် မူဝါဒရှိကြောင်း ပြန်လည်ဖြေကြားသည်။

“စစ်ရှောင်ဆိုတာကတော့ လောလောဆယ် ရှောင်တိမ်းနေရတဲ့ အခက်အခဲ ကြုံနေရတာကိုတော့ စစ်သားအဖြစ် ခေါ်ဆောင်တဲ့နေရာမှာ စုဆောင်းဖို့ မရှိပါဘူး။ ဒါပေမယ့် စစ်ရှောင်တယ်ဆိုတာ ကျနော်တို့ဘက်မှာ ၁၀ နှစ်ကျော် စစ်ရှောင်တာတွေ အများကြီး ရှိပါတယ်၊ နောက်ကျနော်တို့ လွတ်မြောက်နယ်မြေတွေလည်း အများကြီးရှိပါတယ်။ ဆိုတော့ အဲ့ဒီနေရာမှာရှိတဲ့ လူငယ်တွေကိုတော့ ကျနော်တို့ စစ်သားစုဆောင်းတဲ့နေရာမှာ ပါခိုင်းတာ ရှိပါတယ်”ဟု ဗိုလ်မှူးကြီးနော်ဘူက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

ထိုသို့ တပ်သားစုဆောင်းရာတွင် အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီး ခွဲခြားခြင်း မရှိဘဲ အမျိုးသမီးများ တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်သည့် ရုံးနေရာ အလုပ်များလည်း ရှိခြင်းကြောင့် အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီးပါ KIA ဘက်မှ ခေါ်ယူစုဆောင်းသည့် မူဝါဒရှိကြောင်း ဆိုသည်။

အလားတူ လွယ်ဂျယ်မြို့သည် တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်မြို့ဖြစ်ပြီး လူပေါင်းစုံ လာရောက်နေထိုင်ကာ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်နေခြင်းကြောင့် မည်သူမည်ဝါကို စစ်ဘေးရှောင်အဖြစ် ခွဲခြားရန် အခက်အခဲရှိကြောင်း ၎င်းက ဆက်ပြောသည်။

“တပ်သားစုဆောင်းတယ် ဆိုတာကတော့ သိပ်ပြီးမှ သတင်းအနေနဲ့ ပြောတာ မရှိပါဘူး။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ အဖွဲ့အစည်းတိုင်းမှာ တပ်သားစုဆောင်းတဲ့ မူဝါဒ ရှိပြီးသား ဖြစ်ပါတယ်။ မင်းအောင်လှိုင်သည်လည်း စုဆောင်းတာပဲ၊ PDF အဖွဲ့တွေလည်း စုဆောင်းတာပဲ။ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွေ ဘယ်အဖွဲ့မဆို တပ်သားသစ်တွေ စုဆောင်းတာ ရှိပါတယ်။ ကျနော်တို့ KIA အနေနဲ့လည်း တပ်သားစုဆောင်းတာ ရှိပါတယ်၊ ဒါပေမယ့် အတင်းအဓမ္မ ဖမ်းတာမျိုးတွေကတော့ မလုပ်ဖို့ တားမြစ်ထားတာ ရှိပါတယ်” ဟု ဗိုလ်မှူးကြီး နော်ဘူက ထပ်လောင်းပြောသည်။

ထို့အပြင် KIA ဘက်မှ တပ်သားစုဆောင်းရာတွင် မိသားစုအခက်အခဲနှင့် တော်လှန်ရေးတာဝန် ထမ်းဆောင်ခြင်း နောက်ခံတို့ကို စိစစ်ပြီး ပြန်လွှတ်သည့် မူဝါဒလည်း ရှိခြင်းကြောင့် အဖြူအမည်း အဖြေပေးရန် ခက်ခဲကြောင်း ဆိုပြန်သည်။

မိုးမောက်မြို့နယ်အတွင်း ၂၀၂၄ နှစ်ဆန်းပိုင်းက စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် KIA ၊ KPDF ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့နှင့် အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ကြား တိုက်ပွဲအတွင်း မိုးမိတ်နှင့် လွယ်ဂျယ်ကြားရှိ စစ်တပ်စခန်းကြီးများဖြစ်သည့် ယောယုံ၊ မဒါဘွမ်၊ စိန်လုံ စသည့် စခန်းပေါင်း ၁၀ ခုကျော်ကို KIA ဘက်က သိမ်းပိုက်ထားသည်။