သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း လွိုင်လင်မြို့နယ် မိုင်းပွန်မြို့ရှိ စစ်ကော်မရှင် စစ်ဆေးရေးဂိတ်တွင် ကုန်ကားပေါ် တင်ဆောင်လာသည့် နိုင်ငံခြားထုတ် ပစ္စည်းအားလုံး ချခိုင်းကာ တစ်ခုချင်းစီ ဖောက်ထုတ်စစ်ဆေးနေကြောင်း သတင်းရရှိသည်။

ပြီးခဲ့သည့် နိုဝင်ဘာ လဆန်းပိုင်းမှ စပြီး လွိုင်လင်မြို့နယ် မိုင်းပွန်မြို့ရှိ စစ်ကော်မရှင် စစ်ဆေးရေးဂိတ်တွင် ကုန်ကားပေါ် တင်ဆောင်လာသည့် ဂျပ်ဖာများ၊ ကုန်ပစ္စည်းများကို အောက်သို့ အားလုံးချခိုင်းကာ တစ်ခုချင်းစီ ဖောက်ထုတ်စစ်ဆေးနေသဖြင့် မလိုအပ်ဘဲ အချိန်ကြာမြင့်မှု ဖြစ်နေကြောင်း အသက် ၄၀ ဝန်းကျင် ကားသမားတစ်ဦးက သျှမ်းသံတော်ဆင့်ကို ပြောသည်။

“ကုန်တင်ကားတွေက သူတို့ အသေအချာကို စစ်တယ်။ ကားသမားကိုယ်တိုင် ပစ္စည်းတွေကို အောက်ချပေးရပြီး စစ်နေတာ။ ဂျူတီအခွန် မဆောင်ထားတဲ့ ကုန်တွေ ပါမှာဆိုးလို့ သေချာ စစ်တယ်လေ။ ကုန်ကားကြီးသမားတွေက ကုန်မတင်ရရင်တော့ နားဖို့က လွဲပြီး မရှိဘူးလေ”ဟု အသက် ၄၀ ဝန်းကျင် ကားသမားတစ်ဦးက ပြောသည်။

စစ်ကော်မရှင်ဂိတ်တွင် ကုန်တင်ကားများကို ပစ္စည်းအောက်ချခိုင်းပြီး တစ်ခုချင်း ဖောက်ထုတ်စစ်ဆေးခြင်းကြောင့် ကုန်တင်ယာဉ်တစ်စီးလျှင် အချိန်နှစ်နာရီကျော် ကြာမြင့်နေကြောင်း မန္တလေး – တာချီလိတ် ပြေးဆွဲနေသည့် ကားသမားတစ်ဦးက ထပ်လောင်းပြောသည်။

“ဘာကုန်ပစ္စည်းနေနေ ချပေးရတယ်။ ပစ္စည်းချပေးရတဲ့ အချိန်ရယ်၊ စစ်တဲ့အချိန်ရယ်၊ ပစ္စည်း ပြန်တင်ရတဲ့ အချိန်တွေရယ် အဲ့မှာ တန်စီပြီး စောင့်ရတဲ့ အချိန်ရယ်ဆိုရင်ကို တစ်နေကုန်နီးပါး အချိန်ကုန်တယ်။ ဒီမိုင်းပွန်ဂိတ်ကတော့ အဆိုးဆုံးပဲ၊ သွားရတဲ့ခရီးကို အချိန်ကြာစေတယ်” ဟု မန္တလေး – တာချီလိတ် ခရီးစဉ်ပြေးဆွဲသည့် ၎င်းကားသမားက ပြောသည်။

ကုန်တင်သည့် ကားကြီး၊ တွဲကား အများစုသည် သျှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်းမှ ကုန်သွယ်ခွန် (ဂျူတီ) ဆောင်၍ တင်သွင်းလာသည့် ထိုင်းနိုင်ငံထုတ် စားသောက်ကုန်၊ အဝတ်အထည်နှင့် လူသုံးကုန်ပစ္စည်းတို့ကို တင်ဆောင်လာပြီး မန္တလေးနှင့် ရန်ကုန်မြို့ဘက်သို့ အဓိကပို့ကြောင်း ၎င်းကပြောသည်။

အဆိုပါ တာချီလိတ်-ကျိုင်းတုံ-တောင်ကြီး-မန္တလေး ပြည်ထောင်စုလမ်းပိုင်းရှိ စစ်ကော်မရှင်ဂိတ်များတွင် စစ်ဆေးမှု တင်းကြပ်ခြင်း၊ တင်ဆောင်ရမည့် ကုန်ပစ္စည်းများ နည်းပါးလာခြင်း စသည့် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ကုန်တင်ကားကြီး မောင်းနှင်သူအချို့ လုပ်ငန်း ရပ်နားထားရကြောင်း မန္တလေး – တာချီလိတ် ပြေးဆွဲသည့် ကားသမားတစ်ဦးက ပြောသည်။

“ကုန်တင်ရင်လည်း သျှမ်းအရှေ့ကနေ ရန်ကုန်-မန္တလေးအထိကို အသွားပဲ ရှိတာလေ၊ ပြန်လာဖို့က ကုန်တွေမရှိဘူး။ အခွန်မဆောင်ထားတဲ့ ကုန်တွေကလည်း တင်လာလို့လည်း မရဘူး။ အဲ့လိုတွေ အသွားအပြန် ကားခ မကျန်လို့ နားထားတယ်။ အခုတော့ နီးနီးနားနားပဲ ကုန်တင် ကုန်ပို့ လုပ်နေတာ။ ခရီးဝေး မသွားရတော့ အနည်းနဲ့ အများတော့ မိသားစု ဝင်ငွေတော့ ထိတာပေါ့”ဟု ၎င်းကားသမားက ပြောသည်။

နိုင်ငံခြားကုန်ပစ္စည်းများ တင်ဆောင်ရန် ယာယီ ပိတ်ပင်လိုက်သည့် ၃ လကျော်ကြာ ကာလအတွင်းတွင် စစ်ကော်မရှင် စစ်ဆေးရေးဂိတ်များ၌ ဖမ်းဆီး ငွေညှစ်တောင်းခံမှုများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ ကုန်ပစ္စည်းများကို သိမ်းဆည်းခြင်း စသည့် အခက်အခဲများကိုလည်း ကုန်သည်နှင့် ကားသမားများ ဆက်လက်ကြုံနေကြရသည်။

ပြီးခဲ့သည့် ၂၀၂၅ ဇွန်လဆန်းပိုင်းမှ စတင်ပြီး သျှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းရှိ နယ်စပ်ဂိတ်များမှ သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းသို့ တင်သွင်းသည့် ကုန်သွယ်ခွန် – ဂျူတီ မဆောင်ထားသည့် ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံထုတ် စားသောက်ကုန်၊ လူသုံးကုန်ပစ္စည်းတို့ကို အဓိကထားပြီး စစ်ကော်မရှင်ဘက်က တင်သွင်းခွင့် တားမြစ်ကန့်ထားကြောင်း နယ်စပ်ကုန်သည်များထံမှ သိရသည်။