သျှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်းရှိ စစ်ကောင်စီနှင့် ‘ဝ’တပ်ဖွဲ့ UWSA တို့ ပူးပေါင်းထိန်းချုပ် ဒေသတွင် မြေရှားသတ္တု တူးဖော်နေသည့် ဂြိုလ်တုဓာတ်ပုံများ ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက် တရုတ်နှင့် မြန်မာသံရုံးများသို့ ထိုင်းပြည်သူများ စာပေးပို့တောင်းဆိုထားကြောင်း သတင်းသိရသည်။

ယမန်နေ့ (မေလ ၁၉ ရက်) တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းရိုင်းမြို့ရှိ အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများ၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် ဒေသခံများ တွေ့ဆုံပြီး နမ့်ခုတ်မြစ်၊ မယ်ဆိုင်ချောင်း၊ မယ်ဟုတ်ချောင်းနှင့် မဲခေါင်မြစ်ရေထဲတွင် အာဆင်းနစ် ပါဝင်မှု သတ်မှတ်စံနှုန်းထက် လွန်ကဲနေသည့် အခြေအနေကို ဆွေးနွေးအဖြေရှာခဲ့ကြသည်။

ထို့နောက် ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ကျရောက်မည့် ကမ္ဘာ့ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးနေ့တွင် နမ့်ခုတ်မြစ်အနီး ထိုင်းဒေသခံများ လူဦးရေတစ်သောင်းခန့် စုစည်း၍ ဆန္ဒဖော်ထုတ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး တောင်းဆိုချက်များကို ထိုင်းနိုင်ငံရှိ တရုတ်နှင့် မြန်မာသံရုံးများသို့ တင်ပြထားကြောင်း သိရသည်။

ထို့အပြင် ချင်းရိုင်းခရိုင်မှ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များလည်း ကုလသမဂ္ဂ၏ UNDP နှင့် UNICEF ကဲ့သို့ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ဆိုသည်။

မိုင်းဆတ်မြို့နယ် မိုင်းယန်းဒေသရှိ မြေရှားသတ္တုတွင်းများမှာ နမ့်ခုတ်မြစ်အတွင်းသို့ အဆိပ်များ စွန့်ထုတ်နေပြီဖြစ်ရာ ရွှေတွင်းများကြောင့် ရှိနှင့်ပြီးသား ညစ်ညမ်းမှုများထက် ပိုမိုဆိုးရွားနိုင်ပြီး သျှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ နမ့်ခုတ်မြစ်တလျှောက် နေထိုင်သော ဒေသခံများ၏ ကျန်းမာရေးကို ခြိမ်းခြောက်နေကြောင်း မေလ ၁၅ ရက်တွင် ရှမ်းလူ့အခွင့်အရေးမဏ္ဍိုင်မှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

ထိုင်းနယ်စပ်မှ ၂၅ ကီလိုမီတာခန့် ကွာဝေးသော မိုင်းဆတ်မြို့တောင်ဘက် မိုင်းယွန်းဒေသရှိ ရွှေနှင့် မြေရှားသတ္တု တူးဖော်မှုများမှ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကြောင့် ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားသည့် နမ့်ခုတ်မြစ်ရေ အရည်အသွေး ဆိုးဝါးလာမှုကို ထိုင်းပြည်သူများ စိုးရိမ်မှုမြင့်တက်နေသည်။

ထိုကဲ့သို့ ရေအရင်းအမြစ် ပြဿနာ ဖြစ်ပွားပြီးနောက်ပိုင်း ထိုင်းအစိုးရ တာဝန်ရှိသူများမှ ချင်းရိုင်းခရိုင်အတွင်း ဖြတ်သန်းသွားသည့် နမ့်ခုတ်မြစ်နှင့် မယ်ဟုတ်ချောင်းမှ ရေနမူနာများကို ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်ခဲ့ရာ အာဆင်းနစ် ပါဝင်မှု သတ်မှတ်စံနှုန်းထက် လွန်ကဲနေကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ပြီး မဲခေါင်မြစ်အတွင်းမှ ငါးခူများတွင်လည်း အနီရောင် အစက်အပြောက်များ တွေ့ရှိခဲ့ကြောင်း ထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။

နမ့်ခုတ်မြစ်နှင့် မယ်ဟုတ်ချောင်းတစ်လျှောက်တွင် ဒေသခံလယ်သမား ၇ သောင်းကျော် နေထိုင်လျက်ရှိသော်လည်း နမ့်ခုတ်မြစ်အတွင်း အာဆင်းနစ် ပါဝင်နေကြောင်း သိရှိပြီးနောက် ယင်းပြဿနာဖြေရှင်းပေးရန် ထိုင်းအစိုးရအနေဖြင့် အရေးယူ‌ဆောင်ရွက်မှု နှေးကွေးနေကြောင်း ထိုင်းဒေသခံများက ပြောဆိုသည်။